Bơm châm clo là bơm định lượng dùng để đưa dung dịch clo (thường là nước Javen NaOCl) vào nước với một lưu lượng nhỏ, đều và chỉnh được, giúp diệt vi khuẩn trong nước cấp, nước giếng, nước bể bơi và nước thải sau xử lý. Muốn chọn đúng bơm châm clo, anh chỉ cần biết 3 số: lưu lượng nước cần khử trùng (m³/h), liều clo cần châm (mg/l) và áp suất tại điểm châm (bar). Bài này em hướng dẫn anh cách tính liều, cách pha Javen và chọn model bơm định lượng Beluno BLD phù hợp, có ví dụ cụ thể.
Bơm châm clo là gì, khác gì đổ clo bằng tay?
Đổ clo bằng tay (đổ một lần vào bồn, vào bể) khiến nồng độ lúc rất cao, lúc gần như bằng 0: ngay sau khi đổ thì nước nồng mùi, vài giờ sau clo đã hết và vi khuẩn phát triển trở lại. Bơm châm clo giải quyết việc này bằng cách châm liên tục theo đúng lưu lượng nước đang chảy, nên clo dư trong nước giữ ổn định suốt ngày.
Về cấu tạo, đây là bơm định lượng kiểu màng: động cơ đẩy màng chuyển động qua lại, mỗi hành trình hút vào và đẩy ra một thể tích dung dịch cố định qua cặp van một chiều. Chỉnh độ dài hành trình là chỉnh được lưu lượng. Nếu anh chưa quen với loại bơm này, có thể đọc thêm bài bơm định lượng là gì.
Ưu điểm chính khi dùng bơm châm clo:
- Liều clo đều, sai số nhỏ (dòng Beluno BLD ghi sai số định lượng dưới 2%).
- Chạy liên động với bơm cấp nước: bơm nước chạy thì bơm châm chạy, bơm nước dừng thì bơm châm dừng.
- Giảm tiếp xúc trực tiếp của người vận hành với hóa chất.
- Tiết kiệm Javen vì không châm thừa.
Liều lượng clo khử trùng cho từng loại nước
Liều clo châm vào gồm 2 phần: phần bị “tiêu hao” (clo phản ứng với sắt, mangan, amoni, chất hữu cơ và vi sinh trong nước) và phần clo dư còn lại để tiếp tục bảo vệ nước trên đường ống. Vì vậy cùng một lưu lượng nhưng nước giếng nhiều sắt sẽ cần liều cao hơn nước máy. Bảng dưới là mức tham khảo thường dùng; liều thực tế nên chỉnh theo kết quả đo clo dư.
| Loại nước | Liều clo châm tham khảo (mg/l) | Clo dư mong muốn (mg/l) | Thời gian tiếp xúc |
|---|---|---|---|
| Nước máy cần khử trùng bổ sung | 0,5 – 1 | 0,2 – 0,5 | ≥ 30 phút |
| Nước giếng khoan đã lọc sắt, mangan | 1 – 3 | 0,3 – 0,5 | ≥ 30 phút |
| Nước mặt (ao, sông) sau lắng lọc | 2 – 5 | 0,3 – 0,5 | ≥ 30 phút |
| Nước bể bơi | Theo clo dư đo hằng ngày | 1 – 3 | Châm liên tục khi bơm lọc chạy |
| Nước thải sinh hoạt sau xử lý sinh học | 3 – 10 | 0,5 – 1 | ≥ 30 phút |
Với nước sinh hoạt, quy chuẩn hiện hành của Bộ Y tế quy định clo dư tự do trong khoảng 0,2 – 1,0 mg/l. Châm quá ít thì không đủ diệt khuẩn, châm quá nhiều thì nước nặng mùi và có thể tạo sản phẩm phụ khi gặp chất hữu cơ. Cách làm đúng là bắt đầu từ liều lượng clo khử trùng trong bảng, đo clo dư ở vòi cuối nguồn bằng bộ thử (thuốc thử DPD) rồi tăng giảm dần cho đến khi đạt mức mong muốn.
Cách tính lưu lượng bơm châm clo (có ví dụ)
Có 2 phép tính đơn giản, anh có thể làm bằng máy tính cầm tay:
- Lượng clo cần mỗi giờ (g/h) = Lưu lượng nước (m³/h) × Liều clo (mg/l). Lưu ý 1 mg/l = 1 g/m³.
- Lưu lượng dung dịch cần châm (l/h) = Lượng clo (g/h) ÷ Nồng độ dung dịch (g/l). Dung dịch 1% tương đương khoảng 10 g/l.
Javen thương mại thường có khoảng 8 – 12% clo hoạt tính (khoảng 80 – 120 g/l) và giảm dần khi để lâu, nhất là khi gặp nắng nóng. Nếu châm Javen đặc trực tiếp thì lưu lượng cần chỉ vài chục ml mỗi giờ, quá nhỏ để bơm chỉnh chính xác. Vì vậy người ta thường pha loãng Javen trong bồn hóa chất sao cho bơm chạy ở khoảng 30 – 70% hành trình, vừa dễ chỉnh vừa bền màng.
Ví dụ 1: khử trùng nước giếng cho khu nhà trọ
Bơm giếng cấp 5 m³/h lên bồn, nước đã qua lọc sắt, chọn liều 2 mg/l.
- Lượng clo: 5 × 2 = 10 g/h.
- Muốn bơm 15 l/h chạy khoảng 40% (6 l/h) thì nồng độ cần: 10 ÷ 6 ≈ 1,7 g/l (khoảng 0,17%).
- Cách pha: bồn 100 lít nước sạch + khoảng 1,7 lít Javen 10%. Châm 6 l/h thì một bồn dùng khoảng 16 giờ bơm chạy.
Ví dụ 2: khử trùng nước thải sau xử lý trước khi xả
Trạm xử lý nước thải 20 m³/h, chọn liều 6 mg/l, châm vào đầu bể khử trùng (bể hở, áp gần bằng 0).
- Lượng clo: 20 × 6 = 120 g/h.
- Pha dung dịch 1% (10 g/l): 20 lít Javen 10% + 180 lít nước = bồn 200 lít.
- Lưu lượng châm: 120 ÷ 10 = 12 l/h → bơm 20 l/h chạy khoảng 60% hành trình. Một bồn 200 lít dùng khoảng 16 giờ.
Nếu trạm cũng cần châm PAC, polymer hay xút, anh xem thêm bài bơm châm hóa chất xử lý nước thải để bố trí từng điểm châm cho hợp lý.
Bảng model bơm định lượng Beluno BLD dùng làm bơm châm clo
Dòng máy bơm định lượng Beluno có 4 model, đều chạy điện 1 pha 220V, họng xả 21 mm, đầu bơm nhựa chịu hóa chất, màng Teflon, van hút – xả PVDF, sai số định lượng dưới 2%, bảo hành 12 tháng. Clo là hóa chất oxy hóa mạnh, ăn mòn kim loại, nên khi làm bơm châm clo, các bộ phận tiếp xúc dung dịch bằng nhựa – Teflon như vậy là phù hợp.
| Model | Lưu lượng max | Áp lực max | Công suất | Gợi ý dùng châm clo |
|---|---|---|---|---|
| BLD-15-04-NX-PPV | 15 l/h | 4 bar | 0,4 kW | Châm thẳng vào đường ống có áp đến khoảng 3,5 bar; nước giếng, nước cấp nhỏ |
| BLD-20-03-NX-PPV | 20 l/h | 3 bar | 0,4 kW | Bể khử trùng nước thải, bồn chứa, đường ống áp thấp |
| BLD-30-3-X-PPV | 30 l/h | 3 bar | 0,6 kW | Trạm nước thải lưu lượng lớn, dung dịch pha loãng nhiều |
| BLD-50-2-X-PPV | 50 l/h | 2 bar | 0,6 kW | Châm vào bể hở, bể tiếp xúc; không dùng cho ống áp cao |
Lưu ý: áp lực trong bảng là áp tối đa bơm đẩy được. Nên chọn bơm có áp max cao hơn áp tại điểm châm ít nhất 0,5 – 1 bar để lưu lượng ổn định.
Khi nào chọn BLD-15-04-NX-PPV?
Trường hợp hay gặp nhất khi dùng bơm châm clo là châm thẳng vào ống đẩy của bơm cấp nước. Ví dụ ống cấp nước sau bơm có áp 3,5 bar: các model 3 bar và 2 bar không đẩy được dung dịch vào ống, chỉ có BLD-15-04-NX-PPV (áp max 4 bar) đáp ứng. Với lưu lượng nước 3 m³/h, liều 1,5 mg/l, lượng clo cần là 4,5 g/h; pha dung dịch khoảng 0,1% (1 g/l) thì bơm châm khoảng 4,5 l/h, tức chạy khoảng 30% hành trình. Nếu áp ống cao hơn 3,5 bar, anh nên đổi điểm châm sang bồn chứa hoặc đường hút để bơm làm việc an toàn.
Châm clo ở đâu là đúng?
Vị trí châm quyết định hiệu quả khử trùng không kém gì liều lượng. Một số nguyên tắc:
- Châm sau lọc: nước đã lọc sắt, mangan, cặn thì clo không bị tiêu hao vô ích và ít tạo sản phẩm phụ.
- Đủ thời gian tiếp xúc: châm trước bồn chứa hoặc bể tiếp xúc để clo có ít nhất 30 phút phản ứng trước khi nước đến vòi dùng.
- Nước thải: châm sau bể lắng, vào đầu bể khử trùng có vách ngăn dích dắc để nước trộn đều.
- Bể bơi: châm vào ống hồi sau bình lọc, bơm châm chạy cùng lúc với bơm bể bơi PR-1200 hoặc bơm tuần hoàn.
- Không châm clo chung điểm với hóa chất axit, vì có thể sinh khí clo độc.
Lắp đặt và vận hành bơm châm clo
Các bước lắp đặt
- Đặt bơm châm clo cạnh bồn hóa chất, nơi khô ráo, tránh nắng; tốt nhất là đặt bơm thấp hơn mực dung dịch (hút ngập) để tránh mất mồi.
- Ống hút ngắn, có lọc đầu hút đặt cách đáy bồn 5 – 10 cm để không hút cặn.
- Dùng ống nhựa PE, PVC hoặc PTFE chịu hóa chất; không dùng ống, van kim loại ở đường dung dịch clo.
- Lắp van châm (van một chiều có lò xo) tại điểm châm vào ống, nằm giữa dòng chảy.
- Đấu điện liên động với bơm cấp nước qua tủ điện để bơm châm chỉ chạy khi có nước chảy.
Lỗi thường gặp khi châm Javen
- Bơm chạy nhưng không ra dung dịch: Javen dễ sinh bọt khí trong đầu bơm, làm màng đẩy “khí” thay vì đẩy dung dịch. Cách xử lý: xả khí ở đầu bơm, giữ bơm hút ngập, không để bồn cạn.
- Van bị đóng cặn trắng: do pha Javen bằng nước cứng hoặc dùng clorin dạng bột không tan hết. Nên pha bằng nước mềm, lọc dung dịch trước khi châm và vệ sinh van định kỳ.
- Clo dư lúc đủ lúc thiếu: dung dịch pha để quá lâu nên giảm nồng độ. Chỉ pha lượng dùng trong 1 – 2 ngày và đậy kín bồn.
Lịch vệ sinh van, thay màng và cách hiệu chỉnh lưu lượng bằng ống đong anh xem chi tiết trong bài bảo dưỡng bơm định lượng.
Câu hỏi thường gặp về bơm châm clo
Châm clo bao nhiêu là đủ cho nước giếng khoan?
Thường từ 1 – 3 mg/l tùy chất lượng nước sau lọc. Mục tiêu là clo dư ở vòi cuối đạt khoảng 0,3 – 0,5 mg/l. Anh nên bắt đầu từ mức thấp, đo clo dư sau 30 phút rồi chỉnh dần liều lượng clo khử trùng cho phù hợp.
Có dùng bơm châm clo cho bột Clorin được không?
Được, nhưng phải hòa tan bột trong thùng riêng, để lắng và chỉ lấy phần nước trong cho vào bồn hút, vì cặn không tan sẽ làm kẹt van bơm. Với hệ nhỏ, Javen lỏng dễ dùng hơn.
1 lít Javen 10% khử trùng được bao nhiêu khối nước?
1 lít Javen 10% chứa khoảng 100 g clo. Với liều 2 mg/l (2 g/m³), lượng này khử trùng được khoảng 50 m³ nước. Thực tế ít hơn một chút vì Javen giảm nồng độ theo thời gian.
Bơm châm clo có cần chạy cả ngày không?
Không. Bơm chỉ cần chạy khi có nước chảy qua điểm châm, vì vậy nên đấu liên động với bơm cấp nước hoặc bơm nước thải. Nếu bơm châm chạy khi nước đứng yên, clo sẽ dồn đặc tại một chỗ.
Liên hệ tư vấn chọn bơm châm clo
Chọn bơm châm clo đúng không khó nếu anh nắm được lưu lượng nước, liều lượng clo khử trùng và áp suất điểm châm. Nếu anh chưa chắc số liệu của hệ thống mình, anh gửi giúp em lưu lượng bơm cấp, loại nước và vị trí định châm, em sẽ tính liều, cách pha dung dịch và đề xuất model Beluno BLD phù hợp. Anh có thể xem thêm các bơm khác trong danh mục bơm chìm nước thải nếu đang làm trạm xử lý.
Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh – Hotline/Zalo: 0983.533.332 – Email: congtyminhanh0906@gmail.com.

