Tư Vấn Kỹ Thuật
Bảo dưỡng bơm định lượng: thay màng, van, xử lý không hút
Th10
Bảo dưỡng bơm định lượng đúng cách gồm 3 việc chính: vệ sinh van hút – van xả và lưới lọc định kỳ hằng tháng, kiểm tra và thay màng bơm khi màng chai cứng, rạn hoặc rò hóa chất (thường sau khoảng 6 – 12 tháng chạy liên tục), và hiệu chỉnh lại lưu lượng sau mỗi lần sửa chữa. Phần lớn trường hợp bơm không hút hóa chất là do van bị kẹt cặn hoặc có bọt khí trong đầu bơm, không phải do hỏng động cơ. Dưới đây em hướng dẫn lịch bảo dưỡng, thay màng, vệ sinh van và xử lý lỗi trên bơm màng Beluno BLD.
Vì sao phải bảo dưỡng bơm định lượng định kỳ?
Bơm định lượng (bơm châm hóa chất) làm việc với lưu lượng rất nhỏ, chỉ vài lít đến vài chục lít mỗi giờ, nên chỉ cần một hạt cặn nhỏ kẹt ở bi van hoặc một bọt khí trong buồng bơm là lượng hóa chất đi ra đã sai lệch nhiều. Với hệ thống xử lý nước thải, châm thiếu PAC hay xút thì nước sau xử lý không đạt, châm thừa thì tốn hóa chất và có thể làm pH vượt ngưỡng.
Các hóa chất như PAC, polymer, Javen, xút hay axit đều dễ kết tinh, đóng cặn hoặc làm lão hóa gioăng theo thời gian. Bảo dưỡng định kỳ giúp giữ sai số định lượng thấp (bơm Beluno BLD có sai số nhỏ hơn 2% khi vận hành đúng), phát hiện sớm màng rạn trước khi hóa chất lọt vào phần cơ khí và tránh dừng trạm xử lý đột ngột.
Cấu tạo bơm màng cần nắm trước khi bảo dưỡng
Muốn bảo dưỡng bơm định lượng hiệu quả, anh cần biết bộ phận nào hay hỏng. Một máy bơm định lượng kiểu màng như Beluno BLD gồm các phần chính:
- Động cơ và bộ truyền động: đẩy màng qua lại; núm điều chỉnh hành trình dùng để chỉnh lưu lượng.
- Màng bơm: trên dòng BLD là màng Teflon. Màng vừa tiếp xúc hóa chất vừa chịu uốn liên tục nên là vật tư tiêu hao chính.
- Đầu bơm: bằng nhựa chịu hóa chất, nơi hóa chất được hút vào và đẩy ra.
- Van hút – van xả: bằng PVDF, có bi van và đế van. Đây là chỗ hay kẹt cặn nhất.
- Phụ kiện: rọ hút (lưới lọc), ống hút, ống đẩy và van châm ở điểm châm.
Nguyên lý chi tiết của bơm màng em đã viết trong bài Bơm định lượng là gì?, anh có thể xem lại nếu cần.
Lịch bảo dưỡng bơm định lượng khuyến nghị
Lịch tham khảo cho bơm chạy liên tục; với hóa chất dễ kết tinh (PAC, xút đặc, polymer) anh nên rút ngắn chu kỳ.
| Chu kỳ | Hạng mục kiểm tra / bảo dưỡng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hằng ngày | Mức hóa chất, bọt khí trong ống hút, rò rỉ, nhịp chạy | Không để thùng cạn – bơm hút khí sẽ mất mồi |
| Hằng tuần | Đo lưu lượng bằng ống đong, siết lại đầu nối | Lưu lượng giảm dần = van bẩn |
| Hằng tháng | Vệ sinh lưới lọc rọ hút, tháo rửa van hút – van xả, súc rửa đường ống bằng nước sạch | Với PAC, polymer nên làm 2 tuần/lần |
| 3 – 6 tháng | Kiểm tra màng (chai, phồng, nứt), van châm | Thay bi van, gioăng nếu mòn hoặc biến dạng |
| 6 – 12 tháng | Thay màng, bộ gioăng; kiểm tra động cơ, dây điện | Hiệu chỉnh lại lưu lượng sau khi thay |
Hướng dẫn vệ sinh van hút, van xả bơm định lượng
Van là bộ phận cần chăm sóc thường xuyên nhất. Các bước làm như sau:
- Ngắt điện, xả áp ống đẩy, đeo găng tay chịu hóa chất và kính bảo hộ.
- Chạy nước sạch qua bơm vài phút (nhấc rọ hút sang xô nước) để đẩy bớt hóa chất.
- Tháo van hút (dưới) và van xả (trên). Mũi tên trên thân van luôn chỉ theo hướng dòng chảy, từ dưới lên.
- Rửa bi van, đế van, gioăng bằng nước ấm; cặn vôi, cặn PAC có thể ngâm axit loãng. Không dùng vật sắc cạo đế van.
- Kiểm tra bi van tròn đều, đế van không sứt, gioăng không trương nở; hỏng thì thay.
- Lắp lại đúng chiều, siết vừa tay để không nứt thân van nhựa.
Cách thay màng bơm định lượng
Dấu hiệu cần thay màng
- Lưu lượng giảm dù van đã sạch và không có khí trong đường hút.
- Hóa chất rò ra ở lỗ thoát (lỗ báo rò) phía sau đầu bơm hoặc dưới mặt bích đầu bơm.
- Màng bị chai cứng, đổi màu, phồng hoặc có vết nứt khi tháo ra kiểm tra.
- Bơm kêu lạch cạch bất thường ở đầu bơm.
Các bước thay màng
- Súc rửa đầu bơm bằng nước sạch, ngắt điện và xả áp.
- Tháo ống hút, ống đẩy, rồi tháo bu lông giữ đầu bơm theo thứ tự chéo.
- Vặn màng cũ ngược chiều kim đồng hồ để tháo. Nếu phía sau màng có hóa chất thì lau sạch và kiểm tra phần cơ khí.
- Lắp màng mới đúng chủng loại theo model, không làm gập hay xước màng.
- Lắp đầu bơm, siết bu lông chéo, đều lực để màng ép kín.
- Chạy thử với nước sạch, hết rò mới chuyển sang hóa chất; sau 1 – 2 ngày siết kiểm tra lại bu lông.
Bơm định lượng không hút hóa chất: nguyên nhân và cách xử lý
Bơm vẫn chạy đều nhịp nhưng hóa chất không lên là lỗi hay gặp nhất. Anh kiểm tra lần lượt theo bảng sau:
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Bơm chạy nhưng không hút, ống hút đầy bọt khí | Đầu bơm có khí (mất mồi), thùng từng cạn, đầu nối ống hút hở | Mồi bơm: mở van xả khí hoặc nới ống đẩy, cho chạy hành trình 100% đến khi hóa chất lên đều; siết lại đầu nối ống hút |
| Hút yếu, lưu lượng giảm dần theo tuần | Cặn bám bi van, rọ hút bị nghẹt | Tháo rửa van và lưới lọc như hướng dẫn ở trên |
| Không hút ngay sau khi lắp mới / sau sửa | Lắp ngược chiều van, thiếu bi van hoặc gioăng | Kiểm tra mũi tên trên van chỉ từ dưới lên; kiểm tra đủ chi tiết |
| Hút được nhưng không đẩy vào đường ống | Áp đường ống cao hơn áp tối đa của bơm, van châm bị nghẹt, van trên ống đẩy đang đóng | Đo áp tại điểm châm, vệ sinh van châm, chọn bơm áp cao hơn nếu cần |
| Hóa chất có khí tự sinh (Javen, oxy già) làm mất mồi liên tục | Khí tách ra từ hóa chất tích tụ trong đầu bơm | Đặt bơm dưới mức hóa chất (hút ngập), dùng van xả khí, rút ngắn ống hút |
| Lưu lượng dao động, lúc nhiều lúc ít | Không có van chống siphon khi điểm châm thấp hơn thùng, màng sắp hỏng | Lắp van chống siphon/van châm có lò xo; kiểm tra màng |
Cách mồi bơm định lượng đúng
Khi bơm bị mất mồi, anh làm như sau: nhấc ống đẩy khỏi điểm châm (hoặc mở van xả khí trên đầu bơm), chỉnh hành trình về 100%, cho bơm chạy đến khi hóa chất chảy ra đều, không còn bọt khí, rồi mới lắp lại và chỉnh về mức hành trình làm việc. Không để bơm chạy khô quá lâu vì màng và van sẽ nhanh mòn.
Hiệu chỉnh lưu lượng sau khi bảo dưỡng
Sau khi thay màng hoặc rửa van, lưu lượng có thể khác trước. Hiệu chỉnh bằng ống đong:
- Đặt rọ hút vào một ống đong (hoặc bình có vạch chia) chứa hóa chất hay nước.
- Cho bơm chạy đúng mức hành trình đang dùng trong 5 phút, đọc lượng chất lỏng đã hút.
- Nhân kết quả với 12 để ra lưu lượng lít/giờ.
Ví dụ: bơm BLD-15-04-NX (lưu lượng tối đa 15 l/h) đang đặt hành trình 60%, theo lý thuyết khoảng 9 l/h. Đo trong 5 phút được 700 ml, tức 0,7 × 12 = 8,4 l/h, thấp hơn khoảng 7%. Anh tăng hành trình lên khoảng 64% rồi đo lại cho đến khi đạt 9 l/h. Nếu phải tăng nhiều mà vẫn không đủ, cần kiểm tra lại van và màng.
Cách tính lượng hóa chất cần châm theo lưu lượng nước thải em đã có ví dụ trong bài Bơm châm hóa chất xử lý nước thải: lắp đặt và vận hành.
Thông số các model bơm định lượng Beluno BLD
Anh cần biết đúng model và áp tối đa để đánh giá bơm có quá tải không. Dưới đây là 4 model máy bơm định lượng Beluno đang có trên web:
| Model | Lưu lượng max | Áp suất max | Công suất | Họng xả | Điện áp |
|---|---|---|---|---|---|
| BLD-15-04-NX-PPV | 15 l/h | 4 bar | 0,4 kW | 21 mm | 1 pha |
| BLD-20-03-NX-PPV | 20 l/h | 3 bar | 0,4 kW | 21 mm | 1 pha |
| BLD-30-3-X-PPV | 30 l/h | 3 bar | 0,6 kW | 21 mm | 1 pha |
| BLD-50-2-X-PPV | 50 l/h | 2 bar | 0,6 kW | 21 mm | 1 pha |
Cả 4 model đều dùng màng Teflon, van hút – xả PVDF và đầu bơm nhựa chịu hóa chất, phù hợp châm PAC, NaOH, HCl, Javen, polymer. Lưu ý: model lưu lượng càng lớn thì áp tối đa càng thấp. Nếu điểm châm có áp gần 2 bar mà dùng BLD-50-2-X, bơm luôn chạy sát giới hạn nên màng và van mau hỏng; nên chọn model áp cao hơn hoặc châm vào bể hở.
Những lưu ý để bơm định lượng bền hơn
- Không để thùng cạn và đặt rọ hút cách đáy thùng 5 – 10 cm để không hút cặn lắng.
- Súc rửa bằng nước sạch trước khi dừng bơm dài ngày, vì PAC, polymer, xút khô lại sẽ đóng cứng trong van.
- Đặt bơm nơi thoáng, tránh nắng và hơi hóa chất, không lắp ngay trên miệng thùng axit hở.
- Lắp van an toàn trên ống đẩy để tránh vỡ màng khi đóng nhầm van phía sau.
- Ghi sổ bảo dưỡng: ngày vệ sinh van, ngày thay màng, lưu lượng đo được.
Trạm có cả bơm ly tâm thì anh xem thêm bài bảo dưỡng máy bơm trục ngang.
Câu hỏi thường gặp về bảo dưỡng bơm định lượng
Bao lâu thì phải thay màng bơm định lượng?
Với bơm chạy liên tục, thường nên kiểm tra màng sau 3 – 6 tháng và thay sau khoảng 6 – 12 tháng. Hóa chất ăn mòn mạnh, nhiệt độ cao hoặc áp đường ống sát giới hạn sẽ làm màng mau hỏng hơn. Nếu thấy hóa chất rò ở lỗ báo rò phía sau đầu bơm thì phải thay ngay.
Vì sao bơm định lượng chạy nhưng không ra hóa chất?
Nguyên nhân phổ biến nhất là đầu bơm có bọt khí (mất mồi) hoặc bi van bị kẹt cặn. Anh mồi lại bơm ở hành trình 100% và tháo rửa van hút, van xả. Nếu vẫn không ra, kiểm tra chiều lắp van, van châm ở điểm châm và áp suất đường ống.
Có rửa bơm định lượng bằng axit được không?
Có thể dùng axit loãng để tẩy cặn vôi, cặn PAC trên bi van và đế van vì van PVDF và màng Teflon chịu hóa chất tốt. Tuy nhiên tuyệt đối không cho axit chảy qua bơm ngay sau khi bơm xút hoặc Javen mà chưa súc nước sạch, vì phản ứng giữa các hóa chất có thể sinh nhiệt hoặc sinh khí độc.
Liên hệ MT Minh Anh để được tư vấn bơm định lượng
Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh cung cấp máy bơm định lượng Beluno BLD cùng các dòng bơm cho hệ thống xử lý nước thải như bơm chìm nước thải, bơm trục ngang, bơm trục đứng. Nếu bơm của anh đang hút yếu, rò rỉ hoặc cần chọn model phù hợp áp suất điểm châm, anh gọi ngay Hotline/Zalo 0983.533.332 hoặc email congtyminhanh0906@gmail.com, em sẽ tư vấn kỹ thuật cụ thể theo hệ thống của anh.