Lắp đặt bơm trục đứng đa tầng cánh đúng kỹ thuật (từng bước)

Lắp đặt bơm trục đứng đa tầng cánh đúng kỹ thuật gồm 4 việc chính: đặt bơm trên bệ bê tông phẳng và bắt bu lông chắc; đỡ đường ống riêng để bơm không phải “gánh” tải ống; lắp đủ van chặn, van một chiều, lọc Y, đồng hồ áp; và mồi đầy nước, kiểm tra chiều quay trước khi chạy. Làm đúng 4 việc này, bơm chạy êm, ít hỏng phớt, ổ bi và giữ được lưu lượng, cột áp như catalogue.

Trong bài này, em hướng dẫn anh từng bước lắp máy bơm trục đứng – từ chọn vị trí, làm bệ, nối ống, đấu điện đến chạy thử lần đầu – kèm bảng thông số các model bơm trục đứng Showfou – Veratti đang có tại MT Minh Anh để anh dễ đối chiếu cỡ ống.

Vì sao lắp đặt bơm trục đứng cần đúng kỹ thuật?

Bơm ly tâm trục đứng đa tầng cánh (như dòng Showfou EVM) có nhiều cánh xếp chồng trên một trục dài, khe hở giữa cánh và buồng bơm rất nhỏ. Động cơ đặt phía trên, trọng tâm cao. Vì vậy chỉ cần bệ lệch, ống kéo lệch tâm hay chạy khô vài phút là:

• Trục bị đảo, cánh cọ vào buồng, bơm rung và kêu.
• Phớt cơ khí nóng, nứt mặt phớt, rò nước xuống động cơ.
• Ổ bi động cơ nhanh mòn, nhiệt độ tăng, có thể cháy cuộn dây.

Nếu anh chưa rõ khác biệt giữa bơm 1 tầng và nhiều tầng cánh, có thể xem thêm bài bơm trục đứng 1 tầng cánh và nhiều tầng cánh.

Chuẩn bị trước khi lắp máy bơm trục đứng

Kiểm tra bơm khi nhận hàng

• Đối chiếu nhãn: model, công suất, điện áp (1 pha 220V hay 3 pha 380V), lưu lượng, cột áp đúng với đơn hàng.
• Xoay thử trục bằng tay (qua quạt hoặc khớp nối): trục phải quay nhẹ, đều, không kẹt.

Chọn vị trí đặt bơm

• Đặt gần nguồn nước để ống hút ngắn, ít co cút. Tốt nhất là hút ngập (mực nước bể cao hơn cửa hút).
• Khô ráo, thoáng khí: động cơ IP55 chịu được bụi và nước bắn, nhưng không chịu ngập. Phòng bơm nên có rãnh thoát sàn.
• Chừa khoảng trống phía trên để nhấc động cơ khi thay phớt – với bơm đa tầng cánh, thường phải tháo động cơ ra mới thay được phớt.

Các bước lắp đặt bơm trục đứng đa tầng cánh

Bước 1: Làm bệ và cố định bơm

Bệ bê tông nên cao hơn sàn 10 – 20 cm để tránh nước đọng, mặt bệ phẳng và rộng hơn đế bơm mỗi bên khoảng 10 cm. Đặt bơm lên bệ, dùng nivô kiểm tra theo cả hai phương: trục bơm phải thẳng đứng. Nếu lệch, chêm bằng tấm thép mỏng dưới đế rồi mới siết bu lông đều tay theo đường chéo. Với bơm công suất lớn (từ khoảng 7,5 kW trở lên) hoặc lắp trên sàn tầng, nên đặt thêm cao su giảm chấn dưới đế.

Bước 2: Lắp đường ống hút

Bơm EVM có cửa hút và cửa xả nằm thẳng hàng ở chân bơm (kiểu inline), nên đường ống đi gọn. Với ống hút, anh lưu ý:

• Đường kính ống hút bằng hoặc lớn hơn cửa hút 1 cỡ; vận tốc nước trong ống hút nên khoảng 1 – 1,5 m/s.
• Đi ống càng ngắn, càng ít co càng tốt. Đoạn nằm ngang dốc lên dần về phía bơm để không đọng túi khí.
• Nếu phải tăng cỡ ống, dùng côn thu lệch tâm (mặt phẳng ở trên) thay vì côn đồng tâm.
• Lắp theo thứ tự từ bể vào bơm: van chặn → lọc Y → khớp nối mềm → cửa hút bơm.
• Nếu hút sâu (nguồn nước thấp hơn bơm), phải có van đáy (rọ bơm) và mọi mối nối phải kín tuyệt đối – chỉ cần lọt khí nhỏ là bơm mất nước.

Ống hút sai là nguyên nhân hàng đầu gây xâm thực, bơm rung và rỗ cánh. Chi tiết về hiện tượng này anh xem thêm bài xâm thực máy bơm ly tâm.

Bước 3: Lắp đường ống đẩy

Từ cửa xả ra, thứ tự lắp thường là: khớp nối mềm → đồng hồ áp → van một chiều → van chặn → đường ống chính. Van một chiều đặt trước van chặn để khi sửa van một chiều chỉ cần đóng van chặn, không phải xả cả hệ. Nhà cao tầng nên dùng van một chiều lò xo (đóng êm) để giảm búa nước.

Bước 4: Đỡ đường ống – không để bơm “gánh” ống

Đây là lỗi rất hay gặp: ống thép, van, lọc nặng hàng chục kg treo thẳng vào mặt bích bơm. Cách làm đúng:

• Đặt giá đỡ ống ngay sát bơm ở cả phía hút và phía đẩy, giá đỡ gánh toàn bộ trọng lượng van và ống.
• Khi bắt mặt bích, hai mặt bích phải trùng tâm và song song tự nhiên. Không dùng bu lông để “kéo” ống vào cho khớp.

Bước 5: Đấu điện và lắp bảo vệ

• Dây cấp nguồn đủ tiết diện theo dòng định mức, chiều dài; đấu đúng sơ đồ trên hộp cực (sao hoặc tam giác theo điện áp lưới).
• Lắp aptomat, khởi động từ và rơ le nhiệt chỉnh theo dòng định mức trên nhãn động cơ; nên có rơ le mất pha, lệch pha cho bơm 3 pha.
• Bảo vệ chạy khô: phao điện ở bể hút hoặc công tắc áp suất thấp, để bơm tự dừng khi hết nước.
• Nối đất vỏ động cơ. Với bơm từ khoảng 11 kW trở lên nên dùng khởi động sao – tam giác hoặc biến tần để giảm dòng khởi động.

Bước 6: Mồi nước và kiểm tra chiều quay

1. Mở hoàn toàn van chặn phía hút; đóng van chặn phía đẩy.
2. Mở nút xả khí trên đầu bơm. Với hút ngập, nước sẽ tự chảy vào; với hút sâu, đổ nước mồi qua lỗ mồi cho đến khi đầy.
3. Khi nước chảy ra liên tục, không còn bọt khí thì vặn chặt nút xả khí.
4. Bật bơm 1 – 2 giây rồi tắt, quan sát quạt động cơ: chiều quay phải đúng mũi tên trên thân bơm. Nếu ngược, đảo 2 trong 3 dây pha.

Tuyệt đối không chạy bơm trục đứng khi chưa mồi đầy nước – phớt cơ khí được làm mát và bôi trơn bằng chính nước bơm, chạy khô vài chục giây đã có thể làm hỏng mặt phớt.

Bước 7: Chạy thử lần đầu

1. Khởi động bơm với van đẩy đóng, rồi mở dần van đẩy trong vòng vài giây đến khi đạt áp làm việc. Không để bơm chạy với van đẩy đóng kín lâu vì nước trong buồng bơm sẽ nóng lên nhanh.
2. Đọc đồng hồ áp, so với cột áp thiết kế.
3. Đo dòng điện bằng ampe kìm, so với dòng định mức trên nhãn – không vượt quá.
4. Kiểm tra rung, tiếng kêu, rò nước ở phớt và mặt bích. Bơm chạy êm, đều, không có tiếng lạo xạo là đạt.

Bảng model bơm trục đứng Showfou EVM và cỡ kết nối

Bảng dưới đây lấy theo thông số trên từng trang sản phẩm. Cột “Cổng kết nối” là cỡ mặt bích tại cửa hút/xả – căn cứ để chọn cỡ ống, van, lọc Y, khớp nối mềm khi lắp đặt. Số nhỏ trong cột lưu lượng là lưu lượng tối thiểu: không nên để bơm chạy lâu dưới mức này.

Model	Công suất	Lưu lượng (m³/h)	Cột áp tương ứng (m)	Cổng kết nối
EVM2-15	1,5 kW	1 – 3,5	134 – 60	DN25
EVM4-8	1,5 kW	1,5 – 7	74 – 38	DN32
EVM4-10	2,2 kW	1,5 – 7	96 – 48	DN32
EVM4-12	2,2 kW	1,5 – 7	114 – 58	DN32
EVM4-16	3,0 kW	1,5 – 7	152 – 78	DN32
EVM4-19	4,0 kW	1,5 – 7	183 – 93	DN32
EVM8-16	5,5 kW	5 – 12	166 – 106	DN40
EVM8-20	7,5 kW	5 – 12	208 – 135	DN40
EVM16-12	11 kW	8 – 22	166 – 105	DN50
EVM16-16	15 kW	8 – 22	222 – 140	DN50

Tất cả model EVM dùng động cơ 2 cực 2900 v/p, IP55, cách điện cấp F; buồng bơm, cánh, trục bằng inox AISI 304, đầu bơm và đế bằng gang; chất lỏng từ -15 đến 120 °C. Trong mã model, số đầu là lưu lượng định mức (m³/h), số sau là số tầng cánh – ví dụ EVM4-16 là bơm 4 m³/h với 16 tầng cánh.

Ví dụ chọn cỡ ống cho bơm EVM4-16

Một tòa nhà dùng bơm EVM4-16, lưu lượng làm việc khoảng 6 m³/h, cổng bơm DN32. Với ống hút DN32 (đường kính trong khoảng 32 mm), vận tốc nước ≈ 6 ÷ 3600 ÷ (3,14 × 0,016²) ≈ 2,1 m/s – hơi cao cho ống hút. Nâng ống hút lên DN40 (≈ 40 mm) thì vận tốc còn khoảng 1,3 m/s, nằm trong khoảng khuyên dùng. Vì vậy ống hút nên đi DN40, thu về DN32 bằng côn lệch tâm sát bơm; ống đẩy có thể giữ DN32 – DN40 tùy chiều dài. Cách tính cột áp cho nhà cao tầng anh xem trong bài cách tính cột áp máy bơm.

Checklist nghiệm thu sau khi lắp đặt bơm trục đứng

Hạng mục	Yêu cầu đạt
Bệ và bu lông	Trục bơm thẳng đứng, bu lông siết đều, bơm không xê dịch
Ống hút	Ngắn, ít co, không túi khí, mối nối kín; có lọc Y, van chặn
Ống đẩy	Có van một chiều, van chặn, đồng hồ áp
Giá đỡ ống	Có giá đỡ sát bơm cả hai phía, mặt bích không bị kéo lệch
Điện	Đúng điện áp, rơ le nhiệt đúng dòng, có nối đất, có bảo vệ chạy khô
Vận hành	Đúng chiều quay, dòng điện ≤ định mức, áp đúng thiết kế, không rung, không rò

Lỗi thường gặp khi lắp đặt máy bơm trục đứng

Hiện tượng	Nguyên nhân do lắp đặt	Cách khắc phục
Bơm chạy nhưng không lên nước	Chưa mồi đủ, còn khí trong buồng bơm; ống hút lọt khí; quay ngược chiều	Xả khí và mồi lại; kiểm tra gioăng, ren ống hút; đảo 2 dây pha
Rung, ồn lớn	Bệ không phẳng; ống treo vào bơm; xâm thực do ống hút nhỏ, dài	Cân chỉnh lại bệ; thêm giá đỡ ống; tăng cỡ ống hút, giảm co cút
Rò nước ở phớt sau vài ngày	Chạy khô lúc khởi động; ống kéo lệch tâm	Thay phớt; sửa giá đỡ, mặt bích; lắp bảo vệ chạy khô
Nhảy rơ le nhiệt	Chỉnh rơ le sai dòng; mất pha; bơm chạy quá lưu lượng do áp hệ thấp	Chỉnh đúng dòng định mức; kiểm tra nguồn; tiết lưu bớt van đẩy

Sau khi bơm đã chạy ổn định, anh nên duy trì lịch kiểm tra định kỳ (phớt, ổ bi, dòng điện). Các bước bảo dưỡng chung có trong bài bảo dưỡng máy bơm.

Câu hỏi thường gặp

Lắp bơm trục đứng có cần van một chiều không?

Có. Van một chiều giữ nước trong ống đẩy khi bơm dừng, tránh nước chảy ngược làm bơm quay ngược và giảm búa nước. Với hút sâu thì cần thêm van đáy ở đầu ống hút.

Mồi nước bơm trục đứng như thế nào?

Đóng van đẩy, mở van hút, mở nút xả khí trên đầu bơm cho nước tràn vào (hoặc đổ nước mồi) đến khi không còn bọt khí rồi vặn chặt nút. Sau đó mới bật bơm.

Ống hút bơm trục đứng nên to hơn cổng bơm không?

Nên bằng hoặc lớn hơn 1 cỡ, nhất là khi ống hút dài hoặc hút sâu, để vận tốc nước khoảng 1 – 1,5 m/s, giảm tổn thất và tránh xâm thực.

Cần tư vấn lắp đặt bơm trục đứng? Liên hệ MT Minh Anh

Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh cung cấp bơm trục đứng Showfou EVM, Veratti VR cùng các dòng bơm công nghiệp khác, tư vấn chọn model theo lưu lượng – cột áp và hướng dẫn lắp đặt, chạy thử.

Hotline/Zalo: 0983.533.332 – Email: congtyminhanh0906@gmail.com