Bơm nước thải tầng hầm: chọn bơm, phao, tủ luân phiên

Bơm nước thải tầng hầm nên lắp tối thiểu 2 bơm chìm trong hố thu gom, điều khiển bằng phao mức nước và tủ điện luân phiên: bình thường 1 bơm chạy, 2 bơm luân phiên nhau sau mỗi lần bơm, khi nước dâng cao cả 2 cùng chạy và có còi báo tràn. Cách chọn bơm chỉ cần 3 con số: lưu lượng nước chảy về hố, cột áp từ đáy hố lên điểm xả và nguồn điện 1 pha hay 3 pha.

Vì sao hố thu tầng hầm cần làm kỹ hơn hố gom thông thường?

Tầng hầm nằm thấp hơn cống thoát nước bên ngoài, nên toàn bộ nước thải, nước rửa sàn, nước mưa hắt xuống ram dốc và nước ngầm thấm qua tường đều phải bơm cưỡng bức lên. Nếu bơm dừng vào lúc mưa lớn hoặc mất điện, nước dâng ngập hố, tràn ra sàn hầm, làm hỏng xe, tủ điện và thang máy. Vì vậy độ tin cậy quan trọng hơn giá thành.

Các loại hố thường gặp trong tầng hầm:

• Hố thu nước ngầm, nước rửa sàn: nước tương đối sạch, ít rác, có cát bùn.
• Hố thu nước thải sinh hoạt từ nhà vệ sinh, phòng bảo vệ, căng tin ở tầng hầm: có cặn, giấy, tóc.

Cách chọn bơm nước thải tầng hầm: 3 bước

Bước 1: Xác định lưu lượng nước chảy về hố

Cộng các nguồn nước chảy về hố trong giờ cao điểm: nước thải vệ sinh, nước rửa sàn, nước ngầm thấm và nước mưa từ ram dốc (nếu đổ chung). Với hố thu nước thải nhỏ của nhà phố, tòa văn phòng, lưu lượng thường chỉ 5 – 15 m³/h. Mỗi bơm nên đáp ứng được lưu lượng cao điểm này để khi 1 bơm hỏng, bơm còn lại vẫn gánh được.

Bước 2: Tính cột áp cần thiết

Cột áp = chiều cao từ đáy hố lên điểm xả (hố ga ngoài vỉa hè hoặc đường ống thoát chung) + tổn thất trên đường ống và van (thường lấy thêm 15 – 25% với đường ống ngắn) + 1 – 2 m dự phòng. Ví dụ hố thu ở tầng hầm 2, đáy hố sâu 8 m so với hố ga, ống xả dài khoảng 30 m: H ≈ 8 + 2 + 1 = 11 m.

Lưu ý: cột áp ghi trên tên model (vd 15 m) là cột áp tối đa, tại đó lưu lượng gần bằng 0. Nên chọn bơm có cột áp tối đa lớn hơn cột áp cần khoảng 30 – 50% để bơm còn lưu lượng tốt ở điểm làm việc. Xem thêm bài cách chọn bơm chìm nước thải.

Bước 3: Chọn nguồn điện và vật liệu

Nhà phố, tòa nhà nhỏ thường có điện 1 pha 220V, chọn các model có chữ “F” hoặc “DF” (1 pha, có phao báo cạn kèm theo). Tòa nhà có điện 3 pha có thể dùng bơm 3 pha. Nước thải sinh hoạt có xà phòng, chất tẩy rửa nên ưu tiên thân và buồng bơm inox như Veratti SVm.

Bảng model bơm nước thải tầng hầm gợi ý

Thông số lấy từ trang sản phẩm trên web; tất cả các model dưới đây là điện 1 pha 220V và có phao báo cạn kèm theo, phù hợp hố thu tầng hầm nhà phố, văn phòng, chung cư nhỏ.

Model	Công suất	Lưu lượng max	Cột áp max	Họng xả	Gợi ý dùng cho
Veratti SVm20-15-0.75F	0,75 kW	20 m³/h	15 m	50 mm	Hầm 1 tầng, hố thu nước thải nhỏ
Veratti SVm25-15-1.1F	1,1 kW	25 m³/h	15 m	50 mm	Hầm 1 – 2 tầng, nước thải sinh hoạt
Veratti SVm35-15-1.5F	1,5 kW	35 m³/h	15 m	50 mm	Hố thu lưu lượng lớn, hầm 1 – 2 tầng
Showfou SHm1100F	1,1 kW	466 l/phút (≈ 28 m³/h)	14,5 m	50 mm	Hầm 1 – 2 tầng, hố thu nước mưa ram dốc
Showfou SFM6-25-1.1F	1,1 kW	250 l/phút (15 m³/h)	25 m	32 mm	Hầm 3 – 4 tầng, lưu lượng vừa
Showfou SFM15-32-2.2F	2,2 kW	300 l/phút (18 m³/h)	33 m	42 mm	Hầm sâu, ống xả dài

Xem thêm các model khác trong danh mục bơm chìm nước thải Veratti seri SVm và bơm chìm nước thải.

Bố trí phao tự động trong hố thu tầng hầm

Phao đặt sai thì bơm chạy khô, đóng ngắt liên tục hoặc để nước tràn. Có 2 kiểu dùng phao phổ biến:

Kiểu 1: Dùng phao kèm theo bơm (1 bơm, hoặc 2 bơm độc lập)

Các model 1 pha có chữ F như SVm, SHm, SFM đã có phao kèm theo: nước lên thì bơm chạy, nước xuống thì bơm tắt. Cách này đơn giản, hợp với hố nhỏ ở nhà phố. Khi lắp 2 bơm theo kiểu này, có thể chỉnh dây phao của bơm thứ hai cao hơn một chút để bơm này chỉ chạy khi nước dâng cao (bơm hỗ trợ). Nhược điểm: bơm thứ nhất chạy gần như toàn bộ thời gian nên mòn nhanh, bơm thứ hai ít chạy dễ kẹt cánh.

Kiểu 2: Dùng bộ phao điện rời và tủ điều khiển (khuyên dùng cho tòa nhà)

Các phao điện được treo trên một thanh hoặc dây inox cố định trong hố, mỗi phao báo một mức nước và đưa tín hiệu về tủ điện. Bố trí điển hình 4 mức, tính từ dưới lên:

Mức phao	Vị trí gợi ý	Chức năng
1. Mức tắt bơm (cạn)	Theo mức tối thiểu nhà sản xuất khuyến nghị (thường cao hơn thân động cơ)	Dừng tất cả bơm, chống chạy khô
2. Mức chạy bơm	Cao hơn mức tắt sao cho đủ thể tích hữu ích	Chạy 1 bơm (luân phiên bơm 1 – bơm 2)
3. Mức chạy thêm bơm	Cao hơn mức 2 khoảng 15 – 30 cm	Chạy cả 2 bơm khi nước về nhiều
4. Mức báo tràn	Thấp hơn ống dẫn nước vào hố	Còi, đèn báo động; gửi tín hiệu về phòng kỹ thuật

Những lưu ý khi treo phao:

• Treo phao xa miệng ống nước đổ vào để dòng nước không làm phao lắc, đóng ngắt liên tục.
• Phao không chạm thân bơm, xích kéo hoặc cáp điện.
• Không để mức tắt bơm thấp hơn mức nhà sản xuất khuyến nghị, vì động cơ bơm chìm cần nước để làm mát.

Tính thể tích hữu ích giữa mức chạy và mức tắt

Khoảng nước giữa mức chạy và mức tắt quyết định bơm khởi động bao nhiêu lần mỗi giờ. Có thể tính nhanh: V (m³) ≈ Q ÷ (4 × Z), trong đó Q là lưu lượng bơm (m³/h), Z là số lần khởi động cho phép mỗi giờ (bơm nhỏ thường lấy khoảng 10 – 15 lần).

Ví dụ: bơm SVm25-15-1.1F làm việc ở khoảng 15 m³/h, chọn Z = 10 lần/giờ → V ≈ 15 ÷ 40 ≈ 0,38 m³. Nếu hố có kích thước 1,2 × 1,2 m (diện tích 1,44 m²) thì khoảng cách giữa phao chạy và phao tắt cần khoảng 0,38 ÷ 1,44 ≈ 0,26 m, tức khoảng 25 – 30 cm.

Tủ điện điều khiển 2 bơm luân phiên cần có gì?

Tủ điện cho hố thu tầng hầm nên có các chức năng sau (anh có thể tham khảo các mẫu trong danh mục tủ điện máy bơm):

• Aptomat riêng cho từng bơm và aptomat tổng, để khi 1 bơm sự cố thì bơm kia vẫn chạy.
• Khởi động từ (contactor) và rơ le nhiệt cho mỗi bơm, ngắt khi quá tải, kẹt cánh.
• Bộ luân phiên: sau mỗi chu kỳ đổi bơm chạy trước, giúp 2 bơm mòn đều và bơm dự phòng không bị kẹt do để lâu.
• Chế độ tự động bù: nếu bơm đang đến lượt bị lỗi (nhảy rơ le nhiệt), tủ tự chuyển sang bơm còn lại.
• Công tắc Auto – Off – Manual cho từng bơm để bảo trì, chạy thử.
• Đèn báo chạy, báo lỗi và còi báo tràn.
• Bảo vệ mất pha, đảo pha, thấp áp với bơm 3 pha.

Tủ nên đặt ở nơi khô ráo, cao hơn mức ngập có thể xảy ra của tầng hầm, không đặt sát miệng hố. Nguồn cấp cho tủ bơm tầng hầm nên lấy từ lộ ưu tiên có máy phát dự phòng, vì lúc mưa bão mất điện cũng là lúc nước về hố nhiều nhất.

Hai ví dụ chọn bơm nước thải tầng hầm

Ví dụ 1: Nhà phố có 1 tầng hầm để xe

Hố thu nước rửa sàn và nhà vệ sinh dưới hầm, lưu lượng cao điểm khoảng 8 – 10 m³/h. Đáy hố sâu khoảng 4,5 m so với hố ga ngoài, ống xả ngắn: H ≈ 4,5 + 1 + 1 = 6,5 m. Điện 1 pha.

Chọn 2 bơm SVm20-15-0.75F (cột áp max 15 m, dư nhiều so với 6,5 m) dùng phao kèm theo, bơm thứ hai chỉnh phao cao hơn để làm bơm hỗ trợ.

Ví dụ 2: Tòa văn phòng 3 tầng hầm

Hố thu nước thải ở tầng hầm 3, lưu lượng khoảng 10 – 12 m³/h. Đáy hố sâu 12 m so với điểm xả, ống dài khoảng 50 m: H ≈ 12 + 2,5 + 1,5 = 16 m. Lúc này các model cột áp max 15 m không còn phù hợp.

Chọn 2 bơm Showfou SFM6-25-1.1F (cột áp max 25 m, lưu lượng max 15 m³/h). Nếu lưu lượng cao điểm lớn hơn hoặc ống xả dài, chọn SFM15-32-2.2F. Điều khiển bằng tủ luân phiên 2 bơm và bộ 4 phao (tắt – chạy – chạy thêm – báo tràn), còi báo đưa về phòng bảo vệ.

Lắp đặt và vận hành: những lỗi hay gặp

• Không có van một chiều trên ống xả: nước trong ống chảy ngược về hố mỗi khi bơm dừng, bơm phải bơm lại cùng một lượng nước, đóng ngắt liên tục. Mỗi bơm cần van một chiều và van chặn riêng, kể cả khi 2 bơm nối chung ống.
• Đặt bơm sát đáy bùn: nên kê bơm lên đế hoặc dùng khớp nối nhanh để bơm không hút bùn đặc; cách lắp khớp nối, xích kéo em đã viết trong bài khớp nối nhanh bơm chìm.
• Không chạy thử định kỳ: nên bật chế độ Manual chạy thử từng bơm mỗi tháng, kiểm tra phao, còi báo tràn và vệ sinh rác bám quanh phao.

Khi bơm có dấu hiệu chạy mà không lên nước, nhảy aptomat hoặc phao không tác động, anh tham khảo bài bơm chìm nước thải bị lỗi để kiểm tra theo từng bước.

Câu hỏi thường gặp

Tầng hầm nhà phố có cần lắp 2 bơm nước thải không?

Nên lắp 2 bơm. Chi phí thêm 1 bơm nhỏ thấp hơn nhiều so với thiệt hại khi hầm bị ngập do bơm duy nhất hỏng đúng lúc mưa lớn.

Bơm nước thải tầng hầm có phao rồi có cần tủ điện không?

Với 1 bơm ở hố nhỏ, phao kèm theo là đủ. Với 2 bơm trở lên hoặc tòa nhà có nhiều người sử dụng, nên có tủ điện để luân phiên bơm, tự chuyển khi 1 bơm lỗi và báo động khi nước lên cao.

Phao bơm nước thải đặt ở độ cao bao nhiêu là đúng?

Mức tắt bơm không thấp hơn mức nhà sản xuất khuyến nghị để động cơ luôn được làm mát; mức chạy cao hơn mức tắt đủ để bơm không khởi động quá 10 – 15 lần mỗi giờ (tính theo công thức V ≈ Q ÷ 4Z ở trên); mức báo tràn thấp hơn ống dẫn nước vào hố.

Bơm nước thải tầng hầm nên chọn loại inox hay gang?

Nước thải sinh hoạt có chất tẩy rửa nên ưu tiên bơm inox như Veratti SVm. Hố thu nước ngầm có nhiều cát, công trình đang thi công thì bơm gang chịu mài mòn tốt hơn.

Liên hệ tư vấn bơm nước thải tầng hầm

Anh đang thiết kế hoặc cải tạo hố thu tầng hầm, cần chọn bơm, bố trí phao và tủ điện luân phiên? Gửi cho em độ sâu hố, kích thước hố, điểm xả và nguồn điện, em sẽ tính lưu lượng, cột áp và đề xuất cấu hình phù hợp. Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh – Hotline/Zalo 0983.533.332 – Email: congtyminhanh0906@gmail.com.