Ghép bơm song song và nối tiếp: khi nào dùng, lưu ý

Ghép bơm song song 2 bơm trục ngang Beluno Singapo CX40-200/5.5 tăng lưu lượng

Ghép bơm song song là nối 2 hay nhiều máy bơm cùng hút từ một nguồn và cùng đẩy vào một đường ống chung để tăng lưu lượng; còn ghép bơm nối tiếp là cho nước đi qua bơm thứ nhất rồi vào bơm thứ hai để cộng dồn cột áp. Nói ngắn gọn: thiếu nước thì nghĩ tới song song, thiếu áp thì nghĩ tới nối tiếp. Tuy nhiên ghép 2 bơm song song hầu như không bao giờ cho gấp đôi lưu lượng trong thực tế – bài này em giải thích vì sao, kèm cách tính với số liệu thật của bơm trục ngang Beluno Singapo CX.

Ghép bơm song song là gì? Khi nào nên dùng

Khi ghép bơm song song, mỗi bơm có ống hút riêng (hoặc chung một ống góp hút), ống đẩy của từng bơm đi qua van một chiều rồi nhập vào ống góp đẩy chung. Tại cùng một cột áp, lưu lượng của cả cụm bằng tổng lưu lượng các bơm. Vì vậy đường đặc tính của cụm ghép bơm song song được vẽ bằng cách giữ nguyên cột áp và cộng lưu lượng theo phương ngang.

Các trường hợp nên ghép bơm song song:

  • Nhu cầu nước thay đổi nhiều trong ngày: thấp điểm chạy 1 bơm, cao điểm chạy 2 bơm, tiết kiệm điện hơn 1 bơm lớn chạy suốt.
  • Cần dự phòng: hỏng 1 bơm thì hệ thống vẫn chạy ở mức giảm (cấp nước tòa nhà, trạm bơm nước thải, tuần hoàn nhà máy).
  • Lưu lượng yêu cầu vượt quá cỡ bơm có sẵn.
  • Hệ thống có cột áp tĩnh nhỏ, tổn thất đường ống thấp (ống ngắn, đường kính lớn).

Vì sao ghép 2 bơm song song không tăng gấp đôi lưu lượng?

Điểm làm việc là giao điểm giữa đường đặc tính của bơm (hoặc cụm bơm) và đường đặc tính hệ thống H = Hhh + k·Q². Khi lưu lượng trong ống tăng, tổn thất ma sát tăng theo bình phương lưu lượng, nên cột áp hệ thống đòi hỏi tăng lên. Mỗi bơm phải đẩy ở cột áp cao hơn, và theo đường cong Q – H, cột áp cao hơn thì lưu lượng mỗi bơm giảm đi.

Kết quả: ống càng dài, càng nhỏ, tổn thất càng lớn thì cụm ghép bơm song song tăng thêm càng ít. Với hệ thống “dốc” (tổn thất lớn), thêm bơm thứ hai có khi chỉ tăng 20 – 40% lưu lượng.

Ghép bơm nối tiếp là gì? Khi nào nên dùng

Ghép bơm nối tiếp là nối cửa xả của bơm thứ nhất vào cửa hút của bơm thứ hai. Cùng một lưu lượng chảy qua cả 2 bơm, cột áp của cụm bằng tổng cột áp từng bơm. Đường đặc tính cụm nối tiếp được vẽ bằng cách giữ nguyên lưu lượng và cộng cột áp theo phương đứng.

Ghép bơm nối tiếp hợp lý khi:

  • Cần đẩy nước lên cao hoặc đi xa mà 1 bơm 1 tầng cánh không đủ cột áp, và tạm thời chưa thay được bằng bơm đa tầng cánh.
  • Bơm thứ nhất làm nhiệm vụ cấp nước có áp cho bơm thứ hai để tránh xâm thực (ví dụ hút từ bể sâu, nước nóng).

Nếu cột áp cao cố định, một bơm trục đứng đa tầng cánh thường gọn hơn; ghép nối tiếp hợp lý khi đã có sẵn bơm hoặc muốn chia 2 cấp.

Bảng so sánh ghép song song và ghép nối tiếp

Tiêu chí Ghép bơm song song Ghép nối tiếp
Mục đích chính Tăng lưu lượng, dự phòng Tăng cột áp
Cách cộng đường đặc tính Cùng cột áp, cộng lưu lượng Cùng lưu lượng, cộng cột áp
Hiệu quả tốt nhất khi Hệ thống ít tổn thất, cột áp tĩnh chiếm phần lớn Hệ thống có tổn thất lớn hoặc cột áp tĩnh cao
Bơm nên dùng Cùng model (hoặc cùng cột áp tắt máy) Cùng dải lưu lượng
Van cần có Van một chiều + van chặn trên từng nhánh đẩy Van chặn, đường tắt (bypass) nếu cần chạy 1 bơm
Rủi ro hay gặp Bơm yếu bị “đè” về 0 lưu lượng, quá tải khi chạy 1 bơm Thân bơm thứ hai chịu áp cao, bơm sau thiếu nước khi bơm trước dừng

Cách tính khi ghép bơm song song (ví dụ với số liệu thật)

Em lấy bảng Q – H của bơm trục ngang Beluno Singapo CX40-200/5.5 trên web (5,5 kW, DN65/DN40, 3 pha 380V). Khi ghép bơm song song 2 bơm cùng model, ở mỗi mức cột áp em nhân đôi lưu lượng:

Cột áp H (m) 1 bơm – Q (m³/h) 2 bơm ghép song song – Q (m³/h)
45,5 12 24
44 18 36
43 20 40
41 24 48
38 30 60
35 36 72
31 42 84

Ví dụ: ghép 2 bơm Beluno Singapo CX40-200/5.5 song song

Một hệ cấp nước lên bồn có chiều cao hình học Hhh = 30 m. Đang chạy 1 bơm CX40-200/5.5, đo được khoảng 30 m³/h ở 38 m. Từ đó suy ra hệ số tổn thất: k = (38 – 30) ÷ 30² ≈ 0,0089, tức đường hệ thống H = 30 + 0,0089·Q².

Chủ nhà muốn lắp thêm 1 bơm cùng loại chạy song song “để được 60 m³/h”. Thử tìm giao điểm với đường cụm 2 bơm:

  • Tại Q = 60 m³/h, hệ thống cần 30 + 0,0089 × 3.600 ≈ 62 m, trong khi cụm 2 bơm chỉ cho 38 m – không thể đạt.
  • Tại Q = 40 m³/h, hệ thống cần ≈ 44,2 m, cụm 2 bơm cho 43 m – vẫn thiếu một chút.
  • Tại Q ≈ 39 m³/h, hệ thống cần ≈ 43,5 m, cụm 2 bơm cho ≈ 43,3 m – đây là điểm làm việc.

Như vậy, ghép bơm song song trong hệ thống này chỉ tăng từ 30 lên khoảng 39 m³/h (≈ +30%), mỗi bơm chạy khoảng 19,5 m³/h – vẫn nằm trong dải 12 – 42 m³/h của bơm nên an toàn. Muốn đạt 60 m³/h phải nâng cỡ ống đẩy hoặc chọn bơm có cột áp cao hơn.

Ngược lại, nếu đường ống ngắn và to (k nhỏ), hệ thống gần như “phẳng” thì 2 bơm sẽ cho gần gấp đôi lưu lượng. Đó là lý do trước khi ghép bơm song song nên tính hoặc ít nhất ước lượng đường hệ thống. Cách dựng đường này xem bài đường đặc tính máy bơm.

Cách tính khi ghép bơm nối tiếp

Khi ghép nối tiếp, em lấy bơm Beluno Singapo CX32-160/2.2 (2,2 kW) và cộng cột áp tại cùng lưu lượng:

Lưu lượng Q (m³/h) 1 bơm CX32-160/2.2 – H (m) 2 bơm ghép nối tiếp – H (m) So sánh: 1 bơm CX32-200/4.0 – H (m)
6 35,5 71 53,5
9 34 68 52
12 32 64 49,5
18 27 54 43,5
20 25 50 40,5

Ví dụ: cần 15 m³/h ở cột áp 55 m. Một bơm CX32-200/4.0 ở 15 m³/h chỉ cho khoảng 46,5 m – không đủ. Hai bơm CX32-160/2.2 ghép nối tiếp cho khoảng 29,5 + 29,5 = 59 m, dư khoảng 7% – đạt yêu cầu với tổng công suất 4,4 kW. Lưu ý thân bơm thứ hai phải chịu được áp suất đầu vào cộng áp do nó tạo ra (khoảng 6 bar ở ví dụ này); thông số áp suất làm việc tối đa của thân bơm CX không ghi trên web, anh nên hỏi em trước khi ghép.

Các mẫu bơm phù hợp để ghép

Bảng dưới là các model bơm trục ngang Beluno Singapo CX trên web hay được dùng để ghép bơm song song hoặc nối tiếp (số liệu lấy từ trang sản phẩm):

Model Công suất Lưu lượng (m³/h) Cột áp (m) Hút/xả Gợi ý ghép
CX32-160/2.2 2,2 kW 6 – 20 37 – 25 DN50/DN32 Nối tiếp 2 cấp, song song nhà xưởng nhỏ
CX32-200/4.0 4 kW 6 – 22 55 – 38 DN50/DN32 Song song cấp nước cột áp cao
CX40-160/4.0 4 kW 12 – 42 40 – 25,5 DN65/DN40 Song song tuần hoàn, tưới
CX40-200/5.5 5,5 kW 12 – 42 47 – 31 DN65/DN40 Song song cấp nước bồn mái, nhà máy
CX50-160/7.5 7,5 kW 24 – 72 40 – 26 DN65/DN50 Song song lưu lượng lớn

Toàn bộ các model khác anh xem trong danh mục bơm trục ngang Beluno Seri CX và Beluno Singapo. Thông tin chung về dòng bơm này có trong bài bơm trục ngang Beluno CX.

Lưu ý khi lắp đặt và vận hành

Với ghép bơm song song

  • Dùng bơm cùng model, hoặc ít nhất có cột áp khi đóng van (Q = 0) gần bằng nhau. Nếu ghép một bơm “yếu” với một bơm “khỏe”, ở cột áp cao bơm yếu có thể bị đè về gần 0 lưu lượng, chạy nóng, hỏng phớt.
  • Mỗi nhánh đẩy có van một chiều và van chặn để nước không chảy ngược qua bơm đang dừng và để tháo từng bơm ra bảo trì.
  • Ống góp đẩy đủ lớn: tính vận tốc theo tổng lưu lượng, nên giữ khoảng 1,5 – 2,5 m/s. Ống góp nhỏ là nguyên nhân chính khiến ghép bơm song song kém hiệu quả.
  • Kiểm tra khi chỉ chạy 1 bơm: lúc đó tổn thất thấp, bơm chạy lệch về phía lưu lượng lớn – cần chắc điểm làm việc vẫn trong dải của bơm và động cơ không quá tải. Trong ví dụ trên, 1 bơm chạy 30 m³/h vẫn trong dải 12 – 42 m³/h.
  • Tủ điện: cần tủ điều khiển 2 bơm có chức năng luân phiên, chạy thêm bơm khi thiếu áp và bảo vệ từng bơm. Ví dụ tủ Veratti IOT-30A2-11 điều khiển 2 bơm 3 pha, có APP tiếng Việt; anh báo công suất từng bơm để em kiểm tra tủ phù hợp. Chi tiết các loại tủ trong bài tủ điện máy bơm.

Với ghép nối tiếp

  • Hai bơm nên cùng dải lưu lượng; bơm có lưu lượng nhỏ hơn sẽ trở thành “nút cổ chai”.
  • Luôn khởi động bơm thứ nhất trước, bơm thứ hai sau vài giây; dừng theo thứ tự ngược lại, để bơm sau không chạy khô.
  • Lắp đồng hồ áp suất ở cửa hút – xả từng bơm để kiểm tra điểm làm việc; cột áp yêu cầu tính theo bài cách tính cột áp máy bơm.
  • Nếu muốn có lúc chạy 1 bơm, lắp thêm đường tắt có van một chiều quanh bơm thứ hai.

Câu hỏi thường gặp

Ghép 2 máy bơm song song có tăng áp lực không?

Có tăng một chút, vì lưu lượng tăng làm điểm làm việc dịch lên trên đường hệ thống. Nhưng mục đích chính của ghép bơm song song là tăng lưu lượng; muốn tăng áp rõ rệt thì dùng ghép nối tiếp hoặc bơm có cột áp cao hơn.

Có ghép 2 bơm khác công suất song song được không?

Được nếu cột áp khi đóng van của 2 bơm gần nhau và điểm làm việc nằm trong dải của cả hai. Nếu chênh nhiều, bơm nhỏ dễ bị đè, chạy không lưu lượng. Tốt nhất dùng cùng model.

Liên hệ tư vấn ghép bơm

Nếu anh đang muốn ghép bơm song song để tăng lưu lượng hay ghép nối tiếp để tăng áp, anh gửi em lưu lượng cần, chiều cao đẩy, chiều dài và cỡ ống hiện có – em tính điểm làm việc và chọn model, tủ điện phù hợp. Liên hệ Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh – Hotline/Zalo 0983.533.332, email congtyminhanh0906@gmail.com.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *