Tư Vấn Kỹ Thuật
Tủ điện máy bơm: các loại, chức năng bảo vệ và cách chọn
Th11
Tủ điện máy bơm là hộp điều khiển đặt giữa nguồn điện và máy bơm, làm 3 việc chính: đóng – cắt bơm, tự chạy theo mực nước hoặc áp lực, và tự ngắt khi có sự cố như quá tải, chạy khô, mất pha, điện áp bất thường. Chọn tủ đúng thì bơm bền hơn, ít cháy động cơ và ít phải ra tận nơi kiểm tra. Bài này em tổng hợp các loại tủ điện máy bơm hay dùng, các chức năng bảo vệ cần có và cách chọn tủ theo từng bơm cụ thể.
Tủ 2 bơm luân phiên cho hố thu tầng hầm em đã viết riêng trong bài bơm nước thải tầng hầm.
Tủ điện máy bơm là gì, vì sao không nên đấu thẳng aptomat?
Nhiều nơi vẫn đấu bơm qua một aptomat và một công tắc. Cách này rẻ nhưng chỉ bảo vệ được ngắn mạch. Aptomat thường không nhận ra các lỗi hay làm cháy bơm nhất:
- Chạy khô: giếng cạn, bể hút hết nước, van đáy hở – bơm vẫn quay, phớt và cánh bị nóng, mòn rất nhanh.
- Quá tải nhẹ kéo dài: kẹt rác, ổ bi khô – dòng tăng nhưng chưa nhảy aptomat, động cơ nóng dần.
- Mất pha: với bơm 3 pha, mất 1 pha thì động cơ vẫn cố chạy bằng 2 pha, dòng tăng vọt, chỉ vài phút là cháy cuộn dây.
- Điện áp quá cao/quá thấp: hay gặp ở cuối đường dây.
Tủ điện máy bơm có thêm thiết bị đo dòng, đo áp và tín hiệu mực nước nên phát hiện được các lỗi này và dừng bơm kịp thời. Tủ còn giúp bơm tự động chạy – dừng theo mực nước.
Các loại tủ điện điều khiển bơm thường gặp
Theo nguồn điện: tủ 1 pha và tủ 3 pha
Tủ 1 pha 220V dùng cho bơm gia đình, bơm nhỏ thường đến khoảng 2,2 kW. Tủ 3 pha 380V dùng cho bơm công nghiệp, bơm giếng khoan lớn, trạm cấp nước. Tủ 3 pha cần thêm chức năng chống mất pha và đảo pha.
Theo cách khởi động động cơ
- Khởi động trực tiếp (DOL): đóng thẳng điện vào động cơ qua khởi động từ (contactor). Phổ biến cho bơm nhỏ và vừa. Dòng khởi động lúc đầu có thể gấp 5–7 lần dòng định mức.
- Khởi động sao – tam giác: lúc đầu đấu sao để giảm dòng khởi động, sau vài giây chuyển sang tam giác. Thường dùng cho động cơ từ khoảng 11 kW trở lên, động cơ phải có 6 đầu dây.
- Khởi động mềm (soft starter): tăng điện áp từ từ, giảm dòng khởi động và giảm sốc nước (búa nước) trên đường ống. Hay dùng cho bơm giếng khoan sâu, bơm công suất lớn.
- Biến tần: thay đổi tốc độ bơm để giữ áp lực ổn định, tiết kiệm điện khi nhu cầu thay đổi. Với nhà ở có thể dùng loại bơm tích hợp biến tần như trong bài bơm tăng áp biến tần.
Với bơm lớn, anh nên báo rõ công suất, loại động cơ và nguồn điện để bên em tư vấn kiểu khởi động phù hợp.
Theo cách điều khiển: tủ thường và tủ thông minh qua điện thoại
Tủ thường điều khiển tại chỗ: nút chạy/dừng, công tắc AUTO – Manual, đèn báo. Tủ thông minh có thêm kết nối Wifi và APP, cho phép xem điện áp, dòng điện, mực nước, bật – tắt và cài đặt bơm từ xa. Rất tiện cho giếng khoan trang trại, trạm bơm xa nhà.
Theo số bơm: tủ 1 bơm và tủ 2 bơm
Tủ 2 bơm dùng cho trạm có bơm chạy – bơm dự phòng hoặc hai bơm luân phiên; khi một bơm lỗi thì bơm kia vẫn làm việc.
Các chức năng bảo vệ cần có trong tủ bơm
| Chức năng | Bảo vệ khỏi lỗi gì | Khi nào bắt buộc nên có |
|---|---|---|
| Bảo vệ quá tải (Overload) | Kẹt cánh, ổ bi hỏng, điện áp thấp làm dòng tăng → cháy dây | Mọi loại bơm |
| Bảo vệ chạy khô / không tải | Hết nước, mất nước mồi → hỏng phớt, cánh | Bơm giếng khoan, bơm hút từ bể, bơm chìm |
| Chống mất pha, đảo pha | Mất 1 pha, đấu sai chiều quay | Mọi bơm 3 pha |
| Bảo vệ quá áp / thấp áp | Điện lưới chập chờn, cuối đường dây | Vùng điện yếu, nông thôn, trang trại |
| Điều khiển theo mực nước | Tràn bể, cạn bể | Bơm lên bồn mái, bơm từ giếng vào bể chứa, hố thu |
| Thời gian trễ, tự chạy lại sau lỗi | Bơm đóng – cắt liên tục; phải ra reset bằng tay | Giếng yếu nước, trạm bơm không người trực |
| Hiển thị điện áp – dòng điện | Không biết bơm đang chạy bất thường | Nên có để theo dõi, phát hiện sớm hỏng hóc |
Cách bảo vệ chạy khô theo dòng điện: khi bơm hết nước, tải giảm nên dòng điện tụt thấp hơn bình thường. Tủ đo dòng thực tế, thấy dòng thấp bất thường thì dừng bơm. Cần cài mức dòng theo dòng thực tế của bơm.
Bảng tủ điện bơm Veratti đang có tại MT Minh Anh
Dưới đây là các tủ điện điều khiển bơm Veratti trên web, thông số lấy từ trang sản phẩm. Xem đầy đủ trong danh mục tủ điện điều khiển máy bơm.
| Model | Nguồn điện | Công suất bơm | Số bơm | Vỏ tủ | APP điện thoại |
|---|---|---|---|---|---|
| Veratti S-2.2 | 1 pha 220V | 0,75 – 2,2 kW | 1 | – | Có |
| Veratti M-4.0 | 3 pha 380V | Đến 4,0 kW | 1 | Nhựa | Không |
| Veratti M-7.5 | 3 pha 380V | Đến 7,5 kW | 1 | Nhựa | Không |
| Veratti M-15 | 3 pha 380V | Đến 15 kW | 1 | Nhựa | Không |
| Veratti IOT-W7.5 | 3 pha 380V | Đến 7,5 kW | 1 | Nhựa | Có (tiếng Việt) |
| Veratti IOT-W15 | 3 pha 380V | Đến 15 kW | 1 | Nhựa | Có (tiếng Việt) |
| Veratti IOT-30A1-11 | 3 pha 380V | Đến 11 kW | 1 | Inox, ngoài trời | Có (tiếng Việt) |
| Veratti IOT-30A1-30 | 3 pha 380V | Đến 30 kW | 1 | Inox, ngoài trời | Có (tiếng Việt) |
| Veratti IOT-30A2-11 | 3 pha 380V | Đến 11 kW | 2 | Inox, ngoài trời | Có (tiếng Việt) |
| Veratti IOT-30A2-22 | 3 pha 380V | Đến 22 kW | 2 | Inox, ngoài trời | Có (tiếng Việt) |
Phân biệt nhanh 3 dòng 3 pha:
- Dòng M: vỏ nhựa, màn hình LCD hiển thị điện áp – dòng điện, bảo vệ quá tải và chạy khô, không có APP. Hợp phòng bơm có người vận hành.
- Dòng IOT-W: vỏ nhựa, có APP tiếng Việt để điều khiển và theo dõi bơm trên điện thoại.
- Dòng IOT-30A: vỏ inox có mái che, đặt được ngoài trời cạnh giếng, bể hoặc trạm bơm; có APP, điều khiển theo mực nước Cao – Trung bình – Thấp, AUTO/Manual, thời gian trễ, tự chạy lại sau lỗi. Bản A2 điều khiển 2 bơm.
Cách chọn tủ điện máy bơm đúng – 4 bước
Bước 1: Xác định nguồn điện của bơm
Xem nhãn động cơ: 1 pha 220V hay 3 pha 380V. Tủ phải đúng nguồn điện của bơm.
Bước 2: Chọn công suất tủ lớn hơn hoặc bằng công suất bơm
Công suất ghi trên tủ là công suất bơm tối đa tủ điều khiển được. Chọn tủ có mức công suất bằng hoặc lớn hơn công suất trên nhãn bơm. Ví dụ bơm 5,5 kW chọn tủ đến 7,5 kW. Không chọn tủ nhỏ hơn bơm.
Bước 3: Chọn số bơm và kiểu điều khiển
Trạm có bơm dự phòng hoặc hố thu cần 2 bơm thì chọn tủ 2 bơm. Cần chạy theo mực nước thì chuẩn bị phao hoặc dây điện cực cho bể. Cần theo dõi từ xa thì chọn dòng có APP, kiểm tra nơi đặt tủ có sóng Wifi ổn định.
Bước 4: Chọn vỏ tủ theo vị trí lắp
Tủ đặt trong phòng bơm khô ráo có thể dùng vỏ nhựa. Tủ đặt cạnh giếng ngoài vườn, ngoài trang trại, cạnh bể ngoài trời nên chọn vỏ inox có mái che như dòng IOT-30A, đặt cao khỏi mặt đất để tránh ngập.
Ví dụ chọn tủ điện cho từng loại bơm
| Tình huống | Bơm | Tủ gợi ý | Lý do |
|---|---|---|---|
| Giếng khoan trang trại, tủ đặt ngoài trời xa nhà | Sumoto 6SP30-7 7,5 kW, 3 pha | IOT-30A1-11 | Đủ công suất, vỏ inox ngoài trời, bảo vệ chạy khô khi giếng yếu, xem bơm qua APP |
| Trạm cấp nước nhà xưởng, 1 bơm chạy + 1 bơm dự phòng | 2 × Veratti CS40-200/5.5 5,5 kW | IOT-30A2-11 | Một tủ quản lý 2 bơm, chạy luân phiên hoặc dự phòng |
| Phòng bơm trong nhà xưởng, có người vận hành | Veratti CS50-160/7.5 7,5 kW | M-7.5 | Không cần APP, cần bảo vệ quá tải, chạy khô, có LCD xem dòng |
| Hố thu nước thải, muốn theo dõi bơm từ xa | Veratti KTZ45.5 5,5 kW | IOT-W7.5 | Đủ công suất, bảo vệ quá tải – chạy khô, theo dõi và bật – tắt bơm trên điện thoại |
| Nhà phố, bơm 1 pha | Veratti SVm25-15-1.1F 1,1 kW, 1 pha | S-2.2 | Đúng nguồn 220V, dải 0,75 – 2,2 kW |
Ví dụ tính nhanh: giếng khoan dùng bơm 6SP30-7 công suất 7,5 kW, dòng định mức khoảng 15 A. Sau khi lắp, anh cho bơm chạy có nước, đọc dòng thực tế trên màn hình (giả sử 14 A). Cài bảo vệ quá tải khoảng 110–115% dòng thực tế (~15,5–16 A) và bảo vệ chạy khô ở mức thấp hơn rõ rệt dòng lúc chạy có nước (thường khoảng 60–70%, tức ~8,5–10 A). Như vậy khi giếng cạn, dòng tụt dưới ngưỡng là tủ dừng bơm, rồi sau thời gian trễ cài sẵn tủ tự thử chạy lại khi nước về.
Lưu ý khi lắp đặt và sử dụng tủ điện
- Dây cáp đúng tiết diện: bơm xa tủ hoặc giếng sâu cần cáp lớn hơn để tránh sụt áp; sụt áp làm dòng tăng, tủ báo quá tải liên tục.
- Nối đất vỏ tủ và vỏ bơm, nhất là bơm chìm và bơm giếng khoan.
- Cài thông số theo bơm thực tế, ghi lại dòng lúc bơm mới lắp để so sánh về sau.
- Kiểm tra chiều quay bơm 3 pha ngay lần chạy đầu. Bơm quay ngược vẫn lên nước yếu nên rất khó nhận ra.
- Định kỳ 3–6 tháng siết lại đầu cốt, vệ sinh bụi, kiểm tra tiếp điểm khởi động từ có bị cháy rỗ không. Xem thêm lịch kiểm tra điện trong bài bảo dưỡng máy bơm.
- Không bỏ qua cảnh báo: tủ báo lỗi nhiều lần là bơm hoặc hệ thống có vấn đề, cần tìm nguyên nhân.
Câu hỏi thường gặp
Tủ điện máy bơm 3 pha có cần chống mất pha không?
Có, nên bắt buộc. Mất một pha thì động cơ vẫn chạy bằng 2 pha, dòng tăng rất cao và có thể cháy cuộn dây trong vài phút. Tủ có chống mất pha sẽ dừng bơm ngay khi phát hiện.
Bơm 5,5 kW dùng tủ điện bao nhiêu kW?
Chọn tủ có mức công suất bằng hoặc lớn hơn bơm, ví dụ tủ đến 7,5 kW như Veratti M-7.5 hoặc IOT-W7.5. Đúng nguồn điện 3 pha 380V và cài dòng theo dòng thực tế của bơm.
Tủ điện điều khiển bơm qua điện thoại có cần mạng Wifi không?
Có. Các tủ IOT của Veratti kết nối Wifi với APP, nên nơi đặt tủ cần Wifi ổn định để xem và điều khiển bơm từ xa.
Tủ điện bơm có thay được biến tần không?
Không. Tủ khởi động và bảo vệ chạy bơm ở tốc độ cố định. Biến tần thay đổi tốc độ bơm để giữ áp lực không đổi khi lưu lượng dùng thay đổi nhiều.
Liên hệ tư vấn chọn tủ điện
Anh chỉ cần gửi em ảnh nhãn bơm (công suất, điện áp), vị trí đặt tủ và cách anh muốn bơm chạy (theo mực nước, 1 hay 2 bơm, có cần xem qua điện thoại không), bên em sẽ chọn đúng tủ và hướng dẫn cài đặt. Xem thêm các dòng bơm trong danh mục bơm công nghiệp.
Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh
Hotline/Zalo: 0983.533.332
Email: congtyminhanh0906@gmail.com