Máy bơm tưới tiêu nông nghiệp: cách chọn theo nguồn nước

Máy bơm tưới tiêu nông nghiệp nên chọn theo nguồn nước trước, rồi mới đến lưu lượng và cột áp. Lấy nước từ ao, kênh mương thì dùng bơm ly tâm trục ngang đặt trên bờ; lấy nước giếng khoan thì dùng bơm chìm giếng khoan thả vừa ống vách; còn tiêu úng ruộng, ao thì dùng bơm chìm lưu lượng lớn, cột áp thấp. Trong bài này em hướng dẫn anh cách tính lưu lượng, cột áp cho từng kiểu tưới và gợi ý model cụ thể đang có tại MT Minh Anh.

Nhiều bà con mua máy bơm tưới tiêu theo kinh nghiệm “mạnh là được”, dẫn đến bơm quá lớn tốn điện, hoặc bơm nhỏ không đủ áp cho béc phun mưa ở cuối vườn. Chỉ cần nắm 3 con số: nguồn nước ở đâu, cần bao nhiêu m³ mỗi giờ, và nước phải đẩy đi xa, cao bao nhiêu là anh chọn được đúng máy.

Máy bơm tưới tiêu là gì? Có những loại nào?

Máy bơm tưới tiêu là tên gọi chung cho các loại máy bơm dùng trong nông nghiệp với hai việc chính: tưới (đưa nước từ nguồn lên ruộng, vườn, hệ thống nhỏ giọt, phun mưa) và tiêu (rút nước ngập úng ra khỏi ruộng, ao, khu trồng trọt). Không có một loại bơm nào làm tốt mọi việc, nên cần phân theo nguồn nước:

1. Bơm trục ngang – lấy nước ao, hồ, kênh mương

Bơm ly tâm trục ngang đặt trên bờ, ống hút thả xuống nước. Ưu điểm là dễ lắp, dễ sửa, hiệu suất cao, cho cả lưu lượng lớn lẫn cột áp đủ cho phun mưa. Hạn chế: độ sâu hút thực tế chỉ khoảng 4 – 6 m, phải mồi nước trước khi chạy và cần van đáy, lưới chắn rác ở đầu ống hút. Dòng tiêu biểu trên web là bơm trục ngang Veratti CS với thân gang, cánh inox 304, động cơ YE3 IP55, 3 pha 380 V.

2. Bơm chìm giếng khoan – lấy nước ngầm

Khi mực nước nằm sâu hơn 6 – 7 m, bơm trục ngang không hút nổi, lúc này phải dùng bơm chìm giếng khoan (bơm hỏa tiễn) thả hẳn xuống dưới mực nước. Chọn theo đường kính ống vách: giếng ống 110 dùng bơm 4 inch như Peroni 4PR, giếng ống 160 dùng bơm 6 inch như Sumoto 6SP (thân inox 304, IP68, chạy liên tục được lâu).

3. Bơm chìm lưu lượng lớn – tiêu úng

Tiêu úng cần đẩy rất nhiều nước nhưng chỉ lên cao vài mét qua bờ ruộng. Bơm chìm thân gang như Veratti KTZ đặt thẳng xuống chỗ trũng, không cần mồi nước, chịu được nước có bùn cát, nên phù hợp hơn bơm trục ngang trong việc này.

Cách chọn máy bơm tưới tiêu: 4 bước

Bước 1: Xác định nguồn nước và độ sâu hút

Đo khoảng cách thẳng đứng từ mặt nước thấp nhất (mùa khô) lên vị trí đặt bơm. Dưới 4 – 5 m: dùng được bơm trục ngang. Sâu hơn, hoặc nguồn là giếng khoan: dùng bơm chìm. Với giếng, cần biết thêm đường kính ống vách và mực nước động (mực nước khi đang bơm, thường thấp hơn mực nước tĩnh vài mét đến vài chục mét).

Bước 2: Tính lưu lượng cần (m³/h)

Cách đơn giản nhất là tính lượng nước một lần tưới rồi chia cho số giờ muốn tưới xong:

• Lượng nước một lần tưới (m³) = diện tích (m²) × lượng tưới (mm) ÷ 1.000.
• Rau màu thường tưới khoảng 5 – 8 mm/lần; cây ăn quả, cà phê, hồ tiêu tưới nhỏ giọt ít hơn nhưng kéo dài hơn. Con số cụ thể anh nên theo khuyến cáo của cán bộ nông nghiệp tại địa phương cho từng loại cây.
• Với hệ thống nhỏ giọt, phun mưa có sẵn thiết kế: cộng lưu lượng của tất cả béc/đầu nhỏ giọt chạy cùng lúc trong một khu tưới.

Ví dụ: 1 ha (10.000 m²) tưới 6 mm = 60 m³; muốn tưới xong trong 3 giờ thì cần 20 m³/h.

Bước 3: Tính cột áp cần (m)

Cột áp tổng H = chiều cao hút + chiều cao đẩy + tổn thất đường ống + áp lực cần ở béc/đầu tưới. Một số con số tham khảo:

• Tổn thất đường ống: khoảng 2 – 5 m cho mỗi 100 m ống, tùy cỡ ống và lưu lượng (ống nhỏ, chạy nhanh thì tổn thất lớn).
• Tưới nhỏ giọt: cần khoảng 1 – 1,5 bar ở đầu khu tưới (≈ 10 – 15 m).
• Tưới phun mưa: thường cần 2 – 3 bar ở béc (≈ 20 – 30 m), béc lớn bắn xa cần nhiều hơn.
• Tưới tràn, bơm lên mương: chỉ cần chiều cao địa hình + tổn thất, thường dưới 10 m.

Cách tính chi tiết hơn anh xem thêm bài cách tính cột áp máy bơm.

Bước 4: Chọn model có điểm làm việc nằm giữa dải

Chọn máy bơm có lưu lượng cần nằm trong dải lưu lượng của bơm, và cột áp cần bằng khoảng 60 – 80% cột áp tối đa. Như vậy bơm chạy ở vùng hiệu suất tốt, không quá tải, còn dư áp khi ống cũ đi hoặc mở rộng diện tích. Đồng thời kiểm tra nguồn điện: phần lớn bơm trên 2,2 kW là 3 pha 380 V (xem bài máy bơm 3 pha và 1 pha).

Bảng gợi ý model máy bơm tưới tiêu

Thông số trong bảng lấy từ trang sản phẩm trên web bomhoatien.online:

Model	Loại / nguồn nước	Công suất	Lưu lượng	Cột áp max	Ứng dụng gợi ý
Veratti CS32-160/2.2	Trục ngang – ao, kênh	2,2 kW	6 – 24 m³/h	31 m	Tưới nhỏ giọt, tưới tràn 0,5 – 1 ha
Veratti CS32-200/4.0	Trục ngang – ao, kênh	4 kW	6 – 27 m³/h	54,5 m	Tưới phun mưa, đường ống dài
Veratti CS50-160/7.5	Trục ngang – ao, kênh	7,5 kW	36 – 90 m³/h	40 m	Trạm bơm tưới nhiều ha, nhiều khu
Veratti CS65-125/5.5	Trục ngang – ao, kênh	5,5 kW	48 – 108 m³/h	23 m	Bơm lên mương, tưới tràn, tiêu nước qua bờ
Peroni 4PRm8/15	Giếng khoan ống 110, 1 pha	2,2 kW	max 10,8 m³/h	87 m	Vườn hộ gia đình, điện 1 pha
Peroni 4PR10/13	Giếng khoan ống 110, 3 pha	2,2 kW	max 14,4 m³/h	79 m	Trang trại nhỏ có điện 3 pha
Sumoto 6SP30-7	Giếng khoan ống 160	7,5 kW	max 42 m³/h	82 m	Trang trại cây ăn quả, cà phê 2 – 4 ha
Sumoto 6SP46-7	Giếng khoan ống 160	11 kW	max 66 m³/h	95 m	Giếng công suất lớn, tưới nhiều khu
Veratti KTZ67.5	Bơm chìm – tiêu úng	7,5 kW	max 123 m³/h	31 m	Tiêu úng ruộng, ao, khu trũng
Veratti KTZ615	Bơm chìm – tiêu úng	15 kW	max 158 m³/h	41 m	Tiêu úng diện tích lớn

Lưu ý: với bơm giếng khoan và KTZ, web ghi lưu lượng và cột áp tối đa – hai giá trị này không đạt cùng lúc. Khi cột áp cần càng gần cột áp max thì lưu lượng thực tế càng giảm, nên anh cần để dư như ở Bước 4.

Ví dụ chọn máy bơm tưới tiêu thực tế

Ví dụ 1: Tưới nhỏ giọt 1 ha, lấy nước ao

Cần 20 m³/h (tính ở Bước 2). Cột áp: hút 3 m + đẩy cao 2 m + 200 m ống tổn thất khoảng 6 m + áp đầu khu nhỏ giọt 12 m ≈ 23 m. Veratti CS32-160/2.2 có dải 6 – 24 m³/h, cột áp max 31 m → 23 m ≈ 74% cột áp max, phù hợp. Nếu vườn dốc hoặc ống dài hơn 400 m thì chuyển lên CS32-200/4.0.

Ví dụ 2: Tưới phun mưa rau màu, ống dài 300 m

Cần 20 m³/h, béc cần 2,5 bar (25 m). Cột áp: hút 3 m + đẩy 2 m + tổn thất ống khoảng 9 m + 25 m ≈ 39 m. CS32-160/2.2 chỉ tối đa 31 m nên không đủ; chọn CS32-200/4.0 (cột áp max 54,5 m, 39 m ≈ 72%).

Ví dụ 3: Trang trại cây ăn quả 3 ha, nước giếng khoan

Giếng ống vách 160 mm, mực nước động 30 m. Hệ thống nhỏ giọt chia khu, mỗi khu cần khoảng 25 m³/h. Cột áp: 30 m + bơm lên đến vườn cao 5 m + tổn thất ống 8 m + áp đầu khu 15 m ≈ 58 m. Sumoto 6SP30-7 (max 42 m³/h, 82 m) → 58 m ≈ 71% cột áp max, phù hợp. Giếng nhỏ ống 110, điện 1 pha thì dùng Peroni 4PRm8/15 và chia nhiều khu tưới nhỏ hơn.

Ví dụ 4: Tiêu úng ruộng 5 ha sau mưa lớn

Mưa 100 mm trên 5 ha = 5.000 m³ nước. Muốn rút xong trong khoảng 48 giờ cần ≈ 104 m³/h, cột áp chỉ khoảng 4 – 6 m (qua bờ và đường ống ngắn). Chọn Veratti KTZ67.5 (max 123 m³/h) đặt chìm ở chỗ trũng nhất; nếu đã có trạm bơm trên bờ và nước tương đối sạch có thể dùng CS65-125/5.5 (48 – 108 m³/h). Diện tích lớn hơn hoặc cần rút nhanh hơn thì dùng KTZ615 hoặc chạy 2 bơm song song.

Lưu ý khi lắp đặt máy bơm tưới tiêu

• Ống hút bơm trục ngang phải kín tuyệt đối, đặt dốc lên về phía bơm, cỡ ống hút không nhỏ hơn cổng hút, có van đáy và rọ chắn rác. Hở khí ở ống hút là nguyên nhân số 1 khiến bơm không lên nước (xem bài bơm trục ngang không lên nước).
• Đặt bơm gần mặt nước nhất có thể, có mái che mưa nắng, nền cao tránh ngập.
• Lọc nước trước hệ thống nhỏ giọt (lọc đĩa hoặc lọc lưới) để đầu nhỏ giọt không bị tắc.
• Bơm giếng khoan không thả sát đáy giếng, nên cách đáy vài mét để tránh hút cát; dùng cáp điện đủ tiết diện theo công suất và độ sâu.
• Tủ điện bảo vệ quá tải, mất pha, chạy khô (cạn nước) – rất quan trọng với bơm giếng và bơm chạy tự động theo giờ.

Câu hỏi thường gặp

Máy bơm tưới tiêu 1 ha cần bao nhiêu kW?

Tùy kiểu tưới và độ cao. Tưới nhỏ giọt 1 ha từ ao, đường ống vừa phải thường chỉ cần bơm khoảng 2,2 kW; phun mưa hoặc ống dài cần cột áp cao hơn, khoảng 4 kW; lấy nước giếng khoan sâu thì công suất phụ thuộc mực nước động. Anh nên tính lưu lượng và cột áp như trên thay vì chọn theo diện tích.

Bơm trục ngang hút được sâu bao nhiêu mét?

Về lý thuyết khoảng 10 m, nhưng thực tế chỉ nên hút trong khoảng 4 – 6 m, nước càng nóng và ống hút càng dài thì càng phải giảm. Sâu hơn thì nên dùng bơm chìm.

Có dùng máy bơm nước thải để tưới được không?

Bơm chìm như KTZ rất phù hợp để tiêu úng hoặc bơm lên mương tưới tràn, nhưng cột áp thường không đủ ổn định cho phun mưa. Với tưới nhỏ giọt, phun mưa, bơm ly tâm trục ngang hoặc bơm giếng khoan sẽ hiệu quả và tiết kiệm điện hơn.

Nên chọn máy bơm tưới 1 pha hay 3 pha?

Nếu vườn chỉ có điện 1 pha thì chọn bơm 1 pha đến khoảng 2,2 kW (như Peroni 4PRm8/15). Từ 3 kW trở lên nên kéo điện 3 pha: dòng điện nhỏ hơn, động cơ bền hơn và có nhiều model để chọn hơn.

Liên hệ tư vấn chọn máy bơm tưới tiêu

Mỗi vườn, mỗi trang trại có nguồn nước và địa hình khác nhau. Anh chỉ cần gửi cho em: nguồn nước (ao, kênh hay giếng – đường kính ống vách, mực nước), diện tích và kiểu tưới, khoảng cách và độ cao từ nguồn đến vườn, nguồn điện 1 pha hay 3 pha – em sẽ tính lưu lượng, cột áp và đề xuất model phù hợp.

Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh
Hotline/Zalo: 0983.533.332
Email: congtyminhanh0906@gmail.com