Bơm trục đứng kêu to, rung, rò nước: nguyên nhân và cách xử lý

Bơm trục đứng kêu to, rung – kiểm tra bơm trục đứng 1 tầng cánh Veratti VR80-160

Bơm trục đứng kêu to thường do 5 nguyên nhân chính: có khí hoặc xâm thực ở cửa hút, ổ bi động cơ mòn, bơm chạy lệch xa điểm làm việc (khóa van hoặc xả quá tự do), ống bị kéo lệch vào thân bơm và bệ đặt không chắc. Bơm vừa kêu vừa rung thì kiểm tra theo thứ tự: nghe tiếng ở cửa hút → đo áp hút – áp đẩy → kiểm tra chiều quay, dòng điện → kiểm tra bệ và giá đỡ ống. Nếu có nước rò ở cổ bơm thì gần như chắc chắn là phớt cơ khí cần thay.

Dưới đây em tổng hợp cách chẩn đoán, bảng tra nhanh và ví dụ cụ thể với bơm Veratti VR80-160.

Vì sao bơm trục đứng kêu to dễ thấy hơn bơm trục ngang?

Bơm trục đứng có động cơ đặt chồng lên đầu bơm, trọng tâm cao, chân đế nhỏ, nên chỉ cần mất cân bằng một chút là rung truyền lên cả cụm và ra đường ống. Bơm lại thường lắp inline (cửa hút và xả thẳng hàng), ống kéo lệch vào thân bơm là lỗi rất hay gặp.

Hai loại phổ biến:

  • Bơm 1 tầng cánh (như Veratti VR): lưu lượng lớn, cột áp vừa; tiếng kêu thường do cánh, ổ bi, xâm thực.
  • Bơm đa tầng cánh (như Showfou EVM): lưu lượng nhỏ, cột áp cao; có thêm lỗi khớp nối trục, gioăng thân bơm.

Dù loại nào, bơm trục đứng kêu to thì không nên để chạy lâu: rung kéo dài làm hỏng phớt, ổ bi và có thể cháy động cơ.

Nguyên nhân bơm trục đứng kêu to và cách nhận biết

Mỗi nguyên nhân khiến bơm trục đứng kêu to có “tiếng” riêng – nghe vị trí và kiểu tiếng là đã khoanh vùng được nhiều.

1. Xâm thực hoặc có khí ở cửa hút – tiếng lạo xạo như sỏi

Đây là nguyên nhân số một khiến bơm trục đứng kêu to. Áp suất cửa hút thấp hơn áp suất hơi của nước làm bọt hơi hình thành rồi vỡ trong cánh, kêu lạo xạo, áp đẩy dao động. Hay gặp khi: bể hút cạn, lọc Y ở ống hút bị nghẹt, van hút mở chưa hết, ống hút nhỏ hơn cổng bơm, hoặc bơm nước nóng mà không có cột nước hút ngập. Anh xem thêm bài xâm thực máy bơm để biết cách tính NPSH.

Nếu là có khí (chưa xả khí khi mồi, ống hút hở), tiếng sẽ ọc ọc, không đều, kèm áp đẩy lúc lên lúc xuống. Mở vít xả khí trên đầu bơm cho đến khi ra nước liền dòng.

2. Ổ bi động cơ mòn – tiếng rít, ù đều và nóng ở đầu motor

Nếu bơm trục đứng kêu to ở phía động cơ, ù hoặc rít đều theo vòng quay, motor nóng hơn bình thường thì thường là ổ bi khô mỡ, bị nước từ phớt rò lên hoặc đã quá tuổi thọ. Cách xử lý: thay cặp ổ bi đúng mã, đồng thời kiểm tra phớt xem có phải nước rò lên làm hỏng ổ bi không.

3. Bơm chạy lệch xa điểm làm việc

Chạy gần khóa van đẩy thì nước quẩn trong buồng bơm, nóng lên, kêu ù. Ngược lại, hệ thống mở quá tự do (cột áp thực tế thấp hơn thiết kế) làm bơm chạy ra cuối đường cong, dễ xâm thực và quá tải dòng – đây cũng là lý do bơm trục đứng kêu to sau khi cải tạo đường ống. Cách kiểm tra: đọc đồng hồ áp hút – áp đẩy, đổi ra cột áp rồi so với thông số model. Nếu lệch nhiều, chỉnh van đẩy hoặc xem lại việc chọn bơm theo bài cách tính cột áp máy bơm.

4. Ống kéo lệch, bệ không chắc – rung cả cụm

Khi bơm trục đứng bị rung mạnh mà tiếng kêu không rõ ở điểm nào, kiểm tra cơ khí trước: bu lông chân đế, bệ bê tông, giá đỡ ống. Nới bu lông mặt bích mà ống bật lệch là ống đang ép lên thân bơm. Cách xử lý: làm giá đỡ ống, lắp khớp nối mềm ở hai đầu, căn lại bệ bằng nivô. Các bước chi tiết có trong bài lắp đặt bơm trục đứng.

5. Lỗi điện: mất pha, quay ngược chiều

Mất 1 pha thì bơm trục đứng kêu to kiểu gầm, quay yếu, nóng nhanh – phải tắt ngay. Quay ngược chiều thì vẫn lên nước nhưng yếu và rung hơn. Kiểm tra chiều quay theo mũi tên trên thân bơm, đo dòng 3 pha xem có lệch nhau không. Nên dùng tủ điện máy bơm có bảo vệ mất pha, quá tải.

6. Dị vật, cánh mòn, khớp nối trục (bơm đa tầng cánh)

Rác lọt qua lọc, cánh mòn lệch hoặc mẻ gây mất cân bằng, rung đều theo vòng quay. Bơm đa tầng cánh có khớp nối trục mòn hoặc lệch thì gõ lách cách. Cần tháo bơm kiểm tra.

Bảng tra nhanh: tiếng kêu – nguyên nhân – cách xử lý

Dấu hiệu Nguyên nhân thường gặp Cách xử lý
Lạo xạo như sỏi, áp đẩy dao động Xâm thực: hút cạn, lọc Y nghẹt, ống hút nhỏ, nước nóng Vệ sinh lọc, mở hết van hút, tăng cột nước hút ngập, nâng cỡ ống hút
Ọc ọc, lúc lên nước lúc không Có khí trong bơm, ống hút hở Xả khí ở đầu bơm, kiểm tra gioăng, mối nối ống hút
Ù, rít đều ở động cơ, motor nóng Ổ bi mòn, khô mỡ Thay ổ bi, kiểm tra phớt có rò nước lên không
Rung cả cụm, rung theo ống Ống kéo lệch, bệ yếu, bu lông lỏng Làm giá đỡ ống, khớp mềm, siết bu lông, căn bệ
Gầm to, quay yếu, nóng nhanh Mất pha, điện áp thấp Tắt bơm, kiểm tra nguồn, tủ điện bảo vệ mất pha
Kêu ù khi gần khóa van đẩy Lưu lượng quá nhỏ, nước quẩn nóng Mở van, làm đường hồi lưu tối thiểu
Gõ lách cách theo vòng quay Dị vật, cánh mẻ, khớp nối mòn Tháo kiểm tra cánh, vòng mòn, khớp nối

Bơm trục đứng bị rung và rò nước ở cổ bơm

Rung lâu ngày làm hai mặt phớt cơ khí bị tách ra, nước rỉ giữa đầu bơm và động cơ. Vị trí rò cho biết nguyên nhân:

  • Rò ở cổ trục (giữa đầu bơm và motor): phớt cơ khí mòn, nứt hoặc từng bị chạy khô. Cần thay phớt – xem bài phớt cơ khí máy bơm để chọn đúng vật liệu.
  • Rò ở mặt bích hút – xả: gioăng mặt bích hỏng hoặc ống kéo lệch làm hở mặt bích.
  • Rò ở thân bơm đa tầng cánh: gioăng giữa ống thân và đầu bơm/đế bơm bị lão hóa, cần thay bộ gioăng.
  • Rò ở vít xả khí, vít xả đáy: chỉ cần thay long đen hoặc quấn lại băng tan.

Lưu ý: thay phớt mà không xử lý nguyên nhân bơm trục đứng bị rung thì phớt mới cũng sẽ hỏng nhanh. Nên kiểm tra ổ bi, chiều quay và ống trước khi lắp phớt mới.

Quy trình kiểm tra 6 bước tại phòng bơm

  1. Nghe và chạm: xác định bơm trục đứng kêu to ở động cơ, đầu bơm hay đường ống; kiểm tra motor có nóng bất thường.
  2. Đọc đồng hồ áp: áp hút âm sâu hoặc dao động → nghiêng về xâm thực/khí; áp đẩy quá thấp → bơm chạy cuối đường cong; áp đẩy rất cao gần cột áp max → gần như khóa van.
  3. Đo điện: đo dòng 3 pha, so với dòng định mức trên nhãn motor; kiểm tra chiều quay.
  4. Kiểm tra cơ khí: bu lông chân đế, giá đỡ ống, khớp mềm, nivô bệ.
  5. Kiểm tra phía hút: mực nước bể, lọc Y, van hút, xả khí.
  6. Tháo kiểm tra: nếu 5 bước trên không ra lỗi, tháo bơm kiểm tra ổ bi, cánh, phớt, khớp nối.

Phần lớn trường hợp máy bơm trục đứng kêu to được xử lý ở bước 2 – 5, không cần tháo bơm. Bảo dưỡng định kỳ giúp phát hiện sớm – xem bài bảo dưỡng máy bơm.

Bảng model bơm trục đứng tham khảo

Khi bơm cũ đã mòn hoặc chọn sai từ đầu, thay model phù hợp sẽ hết hẳn tình trạng bơm trục đứng kêu to. Một số model có sẵn tại MT Minh Anh:

Model Loại Công suất Lưu lượng Cột áp Cổng
Veratti VR65-160 1 tầng cánh 4 kW 25 m³/h 32 m DN65
Veratti VR80-160 1 tầng cánh 7,5 kW 50 m³/h 32 m DN80
Veratti VR100-160A 1 tầng cánh 11 kW 93,5 m³/h 28 m DN100
Showfou EVM4-16 Đa tầng cánh inox 3 kW 1,5 – 7 m³/h 152 – 78 m DN32
Showfou EVM8-16 Đa tầng cánh inox 5,5 kW 5 – 12 m³/h 166 – 106 m DN40

Các dòng VR có phớt SiC/Carbon, động cơ IP55 cấp F, 2900 v/p; dòng EVM có buồng bơm, cánh, trục, ống thân bằng inox AISI 304. Xem đầy đủ các model tại danh mục Bơm trục đứng Showfou – Veratti.

Ví dụ: bơm Veratti VR80-160 kêu to sau khi đổi đường ống

Hệ tuần hoàn dùng bơm 50 m³/h – 32 m. Sau cải tạo, ống rút ngắn, van đẩy mở hết, cột áp thực tế chỉ còn 18 – 20 m. Bơm trục đứng kêu to lạo xạo, dòng điện tăng gần định mức vì bơm chạy ra cuối đường cong, lưu lượng vượt nhiều so với 50 m³/h, cửa hút không đủ áp nên xâm thực. Cách xử lý: khép van đẩy để áp đẩy về đúng điểm làm việc, tiếng kêu hết ngay; về lâu dài có thể lắp biến tần hoặc chọn model cánh gọt (ký hiệu “A”) phù hợp cột áp mới. Ví dụ này cho thấy với Veratti VR80-160, nhiều khi chỉ cần đưa bơm về đúng điểm làm việc là hết kêu, không phải thay linh kiện.

Cách phòng tránh bơm trục đứng kêu to, rung

  • Chọn bơm có điểm làm việc nằm giữa dải lưu lượng, không chọn dư cột áp quá nhiều.
  • Ống hút bằng hoặc lớn hơn cổng hút một cỡ, có lọc Y và vệ sinh định kỳ; với nước nóng cần hút ngập.
  • Ống có giá đỡ riêng, lắp khớp nối mềm hai đầu, bệ bê tông chắc và cân bằng.
  • Tủ điện có bảo vệ mất pha, quá tải, chạy khô.
  • Kiểm tra tiếng kêu, độ rung, dòng điện hằng tháng.

Câu hỏi thường gặp

Bơm trục đứng kêu to có nguy hiểm không?

Có. Tiếng kêu là dấu hiệu bơm đang bị xâm thực, mòn ổ bi hoặc rung cơ khí. Để lâu sẽ hỏng phớt, cánh, ổ bi và có thể cháy động cơ. Nên kiểm tra sớm theo 6 bước ở trên.

Bơm trục đứng bị rung mạnh khi mới lắp là do đâu?

Với bơm mới, thường do bệ chưa cân, bu lông chân đế chưa siết, ống kéo lệch vào mặt bích, quay ngược chiều hoặc chưa xả hết khí. Ít khi do lỗi bản thân bơm.

Thay phớt xong bơm vẫn rò nước là sao?

Có thể phớt lắp chưa đúng (mặt phớt bẩn, lò xo nén sai), trục bị mòn hoặc bơm vẫn rung nên phớt mới hở. Cần kiểm tra lại ổ bi, độ đảo trục và nguyên nhân rung.

Bơm chạy êm nhưng bỗng kêu to khi bể gần cạn có sao không?

Bơm trục đứng kêu to khi bể cạn là do xâm thực hoặc hút khí. Nên dùng phao hoặc tủ điện bảo vệ cạn nước để bơm tự ngắt, tránh chạy khô cháy phớt.

Liên hệ MT Minh Anh

Nếu bơm trục đứng kêu to, rung hoặc rò nước mà anh chưa xác định được nguyên nhân, hãy gửi video tiếng bơm, ảnh nhãn máy và thông số hệ thống qua Zalo để em tư vấn cách xử lý hoặc chọn model thay thế phù hợp. Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh – Hotline/Zalo 0983.533.332, email congtyminhanh0906@gmail.com.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *