Độ sâu đặt bơm giếng khoan đúng là khi thân bơm nằm dưới mực nước lúc bơm đang chạy ít nhất 3 – 5 m và cách đáy giếng tối thiểu 2 – 3 m. Nói gọn: độ sâu đặt bơm = mực nước động mùa khô + 3 – 5 m ngập an toàn, nhưng không được sâu quá đáy giếng trừ 2 – 3 m. Anh đừng lấy độ sâu khoan để quyết định chỗ thả bơm, vì giếng khoan 80 m chưa chắc phải thả bơm xuống 70 m.
Dưới đây em hướng dẫn anh cách đo mực nước, cách tính theo từng bước, kèm 3 ví dụ và bảng model Peroni, Sumoto trên web.
Vì sao độ sâu đặt bơm giếng khoan quan trọng?
Bơm hỏa tiễn được làm mát bằng dòng nước chảy qua vỏ động cơ, nên độ sâu đặt bơm giếng khoan quyết định tuổi thọ máy:
- Đặt quá nông: khi bơm chạy, mặt nước tụt xuống. Bơm nằm sát mặt nước sẽ hút khí, nước ra đứt quãng, động cơ thiếu làm mát, có thể chạy khô – cháy cuộn dây, hỏng phớt; mùa khô càng dễ xảy ra.
- Đặt quá sâu: bơm gần đáy dễ hút cát, bùn làm mòn cánh, kẹt trục. Bơm nằm dưới đoạn ống lọc thì nước không chảy qua động cơ, động cơ dễ quá nhiệt.
Lưu ý: tăng độ sâu đặt bơm giếng khoan không làm bơm phải đẩy cao hơn, vì cột áp tính từ mặt nước lúc bơm chạy, không tính từ vị trí đặt bơm.
Mực nước tĩnh, mực nước động và độ hạ thấp
Anh cần nắm các số liệu sau của giếng:
| Thông số | Ý nghĩa | Cách lấy số liệu |
|---|---|---|
| Độ sâu giếng (đáy giếng) | Khoảng cách từ miệng giếng tới đáy | Hồ sơ khoan, hoặc thả dây có quả dọi |
| Mực nước tĩnh (Ht) | Mặt nước khi giếng nghỉ lâu, không bơm | Đo sau khi giếng nghỉ ít nhất vài giờ |
| Mực nước động (Hđ) | Mặt nước khi bơm chạy ổn định ở lưu lượng cần dùng | Đo khi bơm thử 2 – 4 giờ |
| Độ hạ thấp (s) | s = Hđ – Ht, cho biết giếng “yếu” hay “khỏe” | Tính từ 2 số trên |
| Đoạn ống lọc | Đoạn ống có khe cho nước vào giếng | Hồ sơ khoan (thợ khoan ghi lại) |
Giếng khỏe bơm nhiều mà Hđ chỉ thấp hơn Ht vài mét; giếng yếu bơm 2 – 3 m³/h mặt nước đã tụt 10 – 20 m. Cùng độ sâu khoan nhưng độ sâu đặt bơm giếng khoan của hai giếng này rất khác nhau.
Cách đo mực nước giếng khoan
- Dây đo có đầu dò hoặc quả dọi: thả dây thước vào ống vách, chạm nước thì đầu dò báo, đọc chiều dài dây. Rẻ, đủ chính xác cho giếng gia đình.
- Ống đo khí (ống hơi): buộc một ống nhỏ dọc ống bơm, biết trước chiều dài L. Bơm hơi vào tới khi áp kế đứng yên ở giá trị P (bar). Mực nước ≈ L – P × 10,2 (m). Ví dụ L = 40 m, P = 1,8 bar thì mặt nước ở khoảng 40 – 18,4 = 21,6 m.
- Bơm thử: cho bơm chạy đúng lưu lượng định dùng, đo mực nước 15 – 30 phút một lần tới khi không còn tụt. Con số ổn định đó là Hđ – cơ sở để tính độ sâu đặt bơm giếng khoan.
Nếu bơm thử ở lưu lượng khác lưu lượng định dùng, anh có thể ước lượng bằng lưu lượng riêng q = Q ÷ s (m³/h trên mỗi mét hạ thấp). Ví dụ bơm thử 4 m³/h, mặt nước tụt 8 m thì q = 0,5 m³/h/m; nếu muốn bơm 6 m³/h thì độ hạ thấp khoảng 6 ÷ 0,5 = 12 m. Đây chỉ là ước lượng, nên cộng dư 20 – 30%.
Cách tính độ sâu đặt bơm giếng khoan theo 4 bước
Bước 1 – Lấy Hđ mùa khô
Mực nước ngầm mùa khô thường hạ thấp hơn mùa mưa 1 – 5 m tùy vùng. Nếu đo vào mùa mưa, anh hỏi thợ khoan địa phương mức hạ mùa khô và cộng vào, gọi là Hđ (khô).
Bước 2 – Cộng khoảng ngập an toàn 3 – 5 m
Độ sâu đặt bơm giếng khoan = Hđ (khô) + 3 – 5 m. Giếng yếu, mực nước dao động nhiều hoặc bơm 6 inch lưu lượng lớn thì lấy 5 m hoặc hơn.
Bước 3 – Kiểm tra với đáy giếng và đoạn ống lọc
- Đáy bơm (tính cả động cơ) phải cách đáy giếng ít nhất 2 – 3 m; giếng hay có cát nên chừa 5 m.
- Tốt nhất bơm nằm trên đoạn ống lọc để nước chảy dọc vỏ động cơ. Nếu buộc phải đặt ngang hoặc dưới ống lọc, cần lắp áo làm mát (ống bọc động cơ).
Bước 4 – Tính cột áp từ Hđ, không từ độ sâu đặt bơm giếng khoan
Cột áp cần = Hđ (khô) + chiều cao lên bồn/điểm dùng + tổn thất ống + áp dư. Chọn model có cột áp cần ≈ 60 – 80% cột áp max, lưu lượng không vượt khả năng giếng. Cách tính chi tiết từng thành phần cột áp anh xem thêm bài cách tính cột áp máy bơm.
Bảng model bơm giếng khoan tham khảo
Thông số dưới đây lấy đúng từ trang sản phẩm trên web. Bơm Peroni 4 inch có thân 98 mm, thả vừa ống vách 110 mm; Sumoto 6 inch thân 148 mm, thả vừa ống vách 160 mm.
| Model | Công suất | Điện | Lưu lượng max | Cột áp max | Ống vách |
|---|---|---|---|---|---|
| Peroni 4PRm4/8 | 0,75 kW | 1 pha 220 V | 6 m³/h | 55 m | 110 mm |
| Peroni 4PRm4/12 | 1,1 kW | 1 pha 220 V | 6 m³/h | 83 m | 110 mm |
| Peroni 4PRm6/14 | 1,5 kW | 1 pha 220 V | 9,6 m³/h | 88 m | 110 mm |
| Peroni 4PRm8/15 | 2,2 kW | 1 pha 220 V | 10,8 m³/h | 87 m | 110 mm |
| Peroni 4PR10/13 | 2,2 kW | 3 pha 380 V | 14,4 m³/h | 79 m | 110 mm |
| Peroni 4PR16/22 | 5,5 kW | 3 pha 380 V | 21 m³/h | 120 m | 110 mm |
| Sumoto 6SP30-7 | 7,5 kW | 3 pha 380 V | 42 m³/h | 82 m | 160 mm |
| Sumoto 6SP46-7 | 11 kW | 3 pha 380 V | 66 m³/h | 95 m | 160 mm |
Anh xem thêm toàn bộ model tại danh mục bơm giếng khoan Peroni 4 inch và bơm Sumoto 6 inch.
3 ví dụ tính độ sâu đặt bơm giếng khoan
Ví dụ 1 – Giếng gia đình bơm lên bồn mái
Giếng sâu 60 m, ống vách 110 mm. Mực nước tĩnh 12 m. Bơm thử 3 m³/h, mặt nước ổn định ở 18 m. Thợ khoan cho biết mùa khô hạ thêm khoảng 3 m, vậy Hđ (khô) ≈ 21 m.
- Độ sâu đặt bơm giếng khoan: 21 + 4 = 25 m (cách đáy 35 m, thoải mái).
- Cột áp cần: 21 m + bồn mái cao 10 m + tổn thất ~4 m + áp dư 2 m ≈ 37 m.
- Chọn Peroni 4PRm4/8 (0,75 kW, max 55 m): 37 ÷ 55 ≈ 67%, nằm trong vùng hợp lý.
Nếu thả bơm xuống 50 m “cho chắc”, cột áp vẫn chỉ cần khoảng 37 – 38 m nhưng tốn thêm 25 m ống, dây và gần đáy giếng hơn.
Ví dụ 2 – Nhà vườn tưới cây: chọn Peroni 4PRm6/14
Giếng sâu 80 m, ống vách 110 mm, ống lọc từ 55 – 75 m. Mực nước tĩnh 20 m. Cần 6 m³/h để tưới; bơm thử ở lưu lượng này mặt nước dừng ở 32 m, mùa khô hạ thêm khoảng 4 m nên Hđ (khô) ≈ 36 m.
- Độ sâu đặt bơm giếng khoan: 36 + 5 = 41 m (giếng hạ thấp nhiều nên lấy 5 m ngập). Bơm vẫn nằm trên đoạn ống lọc 55 m, nước đi qua động cơ tốt.
- Cột áp cần: 36 m + vườn trên đồi cao 5 m + tổn thất ống dài ~8 m + áp đầu tưới 1,5 bar (~15 m) ≈ 64 m.
- Chọn Peroni 4PRm6/14 (1,5 kW, max 9,6 m³/h – 88 m, 1 pha 220 V): 64 ÷ 88 ≈ 73%, lưu lượng 6 m³/h nằm giữa dải.
Peroni 4PRm6/14 chạy điện 1 pha, hợp nhà vườn không có điện 3 pha. Nếu cần 9 – 10 m³/h ở cột áp tương tự thì xem thêm 4PRm8/15, nhưng trước đó phải bơm thử để chắc giếng cho được lưu lượng đó.
Ví dụ 3 – Trang trại giếng 6 inch, điện 3 pha
Giếng sâu 150 m, ống vách 160 mm. Mực nước tĩnh 25 m; bơm thử 25 m³/h mặt nước dừng ở 40 m, mùa khô ước thêm 3 m nên Hđ (khô) ≈ 43 m.
- Độ sâu đặt bơm giếng khoan: 43 + 5 = 48 m.
- Cột áp cần: 43 + bồn chứa cao 12 m + tổn thất ~5 m + áp dư 2 m ≈ 62 m.
- Chọn Sumoto 6SP30-7 (7,5 kW, max 42 m³/h – 82 m): 62 ÷ 82 ≈ 76%. Nếu cần trên 40 m³/h thì cân nhắc 6SP46-7.
Bảo vệ bơm khi mực nước tụt bất thường
Dù tính đúng độ sâu đặt bơm giếng khoan, mực nước vẫn có thể tụt bất thường (hạn kéo dài, giếng xung quanh bơm cùng lúc). Nên có thêm lớp bảo vệ:
- Tủ điện có bảo vệ chạy khô: tủ ngắt bơm khi dòng điện tụt thấp bất thường (dấu hiệu bơm hút khí). Bơm 1 pha nhỏ dùng tủ điện Veratti S-2.2 220V; bơm 3 pha 7,5 – 11 kW ở giếng xa nhà dùng tủ Veratti IOT-30A1-11 có APP theo dõi trên điện thoại.
- Cài thời gian trễ khởi động lại: để mặt nước kịp hồi lên trước khi bơm chạy lại, thường 15 – 60 phút tùy giếng.
- Van điều chỉnh đầu ra: giếng yếu thì khép bớt van để không hút cạn.
- Ghi lại mực nước mỗi mùa: mực nước năm sau thấp hơn vài mét thì điều chỉnh độ sâu đặt bơm giếng khoan khi bảo dưỡng.
Cách chọn tủ điện chi tiết anh xem bài tủ điện máy bơm.
Lưu ý khi thả bơm theo độ sâu đặt bơm giếng khoan đã tính
- Treo bơm bằng cáp inox, không treo bằng dây điện; đánh dấu chiều dài ống để biết chính xác độ sâu đặt bơm giếng khoan thực tế.
- Chọn tiết diện dây điện theo chiều dài từ tủ tới bơm; cách tính sụt áp dây anh xem bài bơm hỏa tiễn 1 pha.
- Trình tự lắp ống, van, đồng hồ áp anh xem bài hướng dẫn lắp đặt bơm chìm giếng khoan.
Câu hỏi thường gặp
Bơm giếng khoan nên đặt cách mặt nước bao nhiêu mét?
Tính từ mặt nước lúc bơm đang chạy (không phải lúc giếng nghỉ), bơm nên ngập ít nhất 3 – 5 m; giếng yếu hoặc bơm lưu lượng lớn thì ngập sâu hơn. Đó là nguyên tắc cơ bản khi tính độ sâu đặt bơm giếng khoan.
Giếng khoan 100 m thì thả bơm sâu bao nhiêu?
Không có con số cố định. Giếng 100 m mặt nước chỉ ở 15 m thì thả 25 – 30 m là đủ; mặt nước tụt xuống 70 m thì phải thả 75 – 80 m. Phải đo mực nước, bơm thử rồi mới tính độ sâu đặt bơm giếng khoan.
Đặt bơm sát đáy giếng có sao không?
Có. Bơm dễ hút cát, bùn làm mòn cánh, kẹt trục, nước đục. Nên chừa ít nhất 2 – 3 m tới đáy giếng, giếng nhiều cát chừa 5 m.
Thả bơm sâu hơn có làm tốn điện hơn không?
Gần như không đáng kể, vì điện năng phụ thuộc cột áp tính từ mặt nước lúc bơm chạy và lưu lượng. Thả sâu thêm chỉ tốn ống, dây và tăng nguy cơ hút cát.
Liên hệ tư vấn chọn bơm giếng khoan
Nếu anh có số liệu giếng (độ sâu, ống vách, mực nước tĩnh, mực nước khi bơm thử, lưu lượng cần dùng), anh gửi cho em qua Zalo, em tính giúp độ sâu đặt bơm giếng khoan, cột áp và chọn model Peroni, Sumoto, Franklin phù hợp. Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh – Hotline/Zalo: 0983.533.332, email congtyminhanh0906@gmail.com.

