Bơm trục đứng và trục ngang: nên chọn loại nào?

Nên chọn bơm trục đứng hay bơm trục ngang? Nếu phòng máy chật, cần cột áp cao với lưu lượng vừa phải (tăng áp nhà cao tầng, cấp nước lò hơi, RO) thì nên chọn bơm trục đứng. Nếu cần lưu lượng lớn, cột áp thấp đến trung bình, ưu tiên dễ bảo dưỡng và chi phí hợp lý (tuần hoàn, cấp nước khu công nghiệp, tưới tiêu) thì bơm trục ngang là lựa chọn phù hợp hơn.

Trong bài này, em so sánh chi tiết bơm trục đứng và trục ngang theo cấu tạo, diện tích lắp đặt, dải lưu lượng – cột áp, bảo dưỡng và đưa bảng model thực tế đang có tại MT Minh Anh để anh dễ đối chiếu.

Bơm trục đứng và trục ngang khác nhau ở điểm nào?

Cả hai đều là bơm ly tâm: động cơ quay cánh bơm, cánh bơm tạo lực ly tâm đẩy nước ra họng xả. Khác biệt nằm ở hướng đặt trục và cách bố trí cụm bơm – động cơ.

Bơm trục đứng

Trục bơm đặt thẳng đứng, động cơ nằm phía trên đầu bơm. Máy bơm trục đứng có hai dạng chính:

• Bơm trục đứng 1 tầng cánh (dạng inline): họng hút và họng xả nằm trên cùng một đường thẳng, lắp thẳng vào đường ống như một chiếc van. Ví dụ dòng Veratti VR.
• Bơm trục đứng đa tầng cánh: nhiều cánh bơm xếp chồng trong ống thân, mỗi tầng cánh cộng thêm cột áp. Ví dụ dòng Showfou EVM thân inox.

Anh có thể xem kỹ hơn về hai kiểu này trong bài bơm trục đứng 1 tầng cánh và nhiều tầng cánh khác nhau thế nào.

Bơm trục ngang

Trục bơm nằm ngang, đầu bơm và động cơ đặt nối tiếp trên cùng một bệ. Nước vào ở họng hút phía trước (dọc trục) và ra ở họng xả hướng lên trên. Các dòng phổ biến là bơm ly tâm trục ngang tiêu chuẩn EN733 như Veratti CS hay Beluno Singapo CX. Phần giải thích cơ bản em đã viết trong bài bơm trục ngang là gì.

So sánh ưu nhược điểm bơm trục đứng và trục ngang

Tiêu chí	Bơm trục đứng	Bơm trục ngang
Diện tích lắp đặt	Nhỏ, phát triển theo chiều cao – hợp phòng máy chật	Lớn hơn, cần bệ dài cho cả bơm và động cơ
Thế mạnh thủy lực	Đa tầng cánh: cột áp rất cao với lưu lượng nhỏ – vừa; inline: lắp gọn trên đường ống	Lưu lượng lớn, cột áp thấp đến trung bình
Lắp đặt đường ống	Họng hút – xả thẳng hàng, nối vào ống dễ	Họng hút dọc trục, họng xả hướng lên, cần căn chỉnh bệ
Bảo dưỡng	Thay phớt thường phải tháo động cơ phía trên, cần khoảng trống phía trên bơm	Thao tác ngang tầm tay, dễ thay phớt, ổ bi
Chống ngập	Động cơ ở trên cao nên ít bị ảnh hưởng khi sàn đọng nước	Động cơ sát sàn, cần bệ cao ở nơi dễ ngập
Ứng dụng tiêu biểu	Tăng áp nhà cao tầng, cấp nước lò hơi, hệ RO, tuần hoàn trên đường ống	Tuần hoàn chiller, cấp nước sản xuất, tưới tiêu, cấp nước khu dân cư

Ưu điểm và nhược điểm của bơm trục đứng

Ưu điểm: tiết kiệm mặt bằng; bản đa tầng cánh đạt cột áp trên 100 m mà động cơ không quá lớn; dạng inline lắp thẳng vào đường ống, đỡ phải làm bệ và căn chỉnh khớp nối. Động cơ đặt trên cao nên ít rủi ro khi nền phòng bơm bị ướt.

Nhược điểm: trọng tâm cao nên cần bắt chặt chân đế; khi sửa chữa phải nhấc động cơ lên nên cần khoảng trống phía trên; bơm đa tầng cánh có khe hở nhỏ, không phù hợp nước lẫn nhiều cát, cặn.

Ưu điểm và nhược điểm của bơm trục ngang

Ưu điểm: dải lưu lượng rộng, có model cho lưu lượng hàng trăm m³/h; kết cấu đơn giản, phụ tùng dễ thay; kiểm tra, bảo dưỡng thuận tiện vì mọi chi tiết nằm ngang tầm tay.

Nhược điểm: chiếm nhiều diện tích; bơm trục ngang 1 tầng cánh không tạo được cột áp quá cao như bơm trục đứng đa tầng; cần căn chỉnh bệ và đường ống cẩn thận để tránh rung, nhanh hỏng phớt và ổ bi.

Bảng model bơm trục đứng và trục ngang tham khảo

Bảng dưới lấy theo thông số các sản phẩm đang có trên web, giúp anh thấy rõ “vùng làm việc” của từng loại máy bơm.

Model	Kiểu bơm	Công suất	Lưu lượng	Cột áp	Họng
Showfou EVM4-19	Trục đứng đa tầng cánh, inox 304	4,0 kW	1,5 – 7 m³/h	183 – 93 m	DN32
Showfou EVM8-16	Trục đứng đa tầng cánh, inox 304	5,5 kW	5 – 12 m³/h	166 – 106 m	DN40
Veratti VR65-160	Trục đứng 1 tầng cánh (inline)	4 kW	25 m³/h	32 m	DN65
Veratti VR80-160	Trục đứng 1 tầng cánh (inline)	7,5 kW	50 m³/h	32 m	DN80
Veratti CS65-125/5.5	Trục ngang EN733	5,5 kW	48 – 108 m³/h	tối đa 23 m	DN80/DN65
Veratti CS50-160/7.5	Trục ngang EN733	7,5 kW	36 – 90 m³/h	tối đa 40 m	DN65/DN50
Beluno Singapo CX65-160/15	Trục ngang	15 kW	42 – 138 m³/h	48 – 26,5 m	DN80/DN65

Nhìn bảng sẽ thấy rõ: với công suất xấp xỉ nhau (4 – 5,5 kW), bơm trục đứng đa tầng EVM cho cột áp trên 100 m nhưng lưu lượng chỉ vài m³/h đến khoảng 12 m³/h; còn bơm trục ngang CS65-125/5.5 cho lưu lượng tới 108 m³/h nhưng cột áp tối đa khoảng 23 m. Bơm trục đứng 1 tầng cánh VR nằm ở giữa, phù hợp tuần hoàn và trung chuyển nước trên đường ống.

Cách chọn bơm trục đứng hay trục ngang theo nhu cầu

Bước 1: Xác định lưu lượng và cột áp cần thiết

Đây là yếu tố quyết định. Ví dụ tòa nhà cần cấp nước lên bể mái cao 60 m, tổn thất đường ống ước khoảng 10 – 15% và cần dư áp tại đầu ra, cột áp yêu cầu sẽ vào khoảng 75 – 80 m. Nếu lưu lượng chỉ cần 6 – 10 m³/h thì gần như chắc chắn nên dùng máy bơm trục đứng đa tầng cánh, vì một bơm trục ngang 1 tầng cánh khó đạt cột áp này ở lưu lượng nhỏ.

Ngược lại, hệ tuần hoàn nước làm mát cần 80 m³/h với cột áp khoảng 20 m thì bơm trục ngang như CS65-125 là lựa chọn kinh tế, dễ thay thế và bảo dưỡng.

Bước 2: Xem mặt bằng phòng máy

Phòng bơm tầng hầm, tầng kỹ thuật thường chật, ưu tiên bơm trục đứng hoặc bơm inline lắp trên đường ống. Trạm bơm ngoài trời, nhà xưởng rộng thì bơm trục ngang không gặp trở ngại về diện tích.

Bước 3: Xét chất lượng nước và vật liệu

Nước sạch, nước RO, nước nóng nên chọn bơm thân inox như EVM. Nước có cặn, cát nhẹ thì bơm trục ngang với khe hở cánh lớn hơn sẽ bền hơn bơm đa tầng cánh. Nếu là nước thải, anh nên dùng bơm chìm nước thải chuyên dụng thay vì hai loại này.

Bước 4: Tính đến vận hành, bảo dưỡng lâu dài

Nếu đội kỹ thuật ít, cần thay phớt nhanh, ưu tiên bơm trục ngang. Nếu cần chạy liên tục với nhiều bơm song song trong phòng máy nhỏ, cụm bơm trục đứng sẽ gọn gàng hơn.

Lưu ý khi lắp đặt bơm trục đứng và trục ngang

• Lắp van một chiều và van chặn ở đầu xả, van chặn ở đầu hút để tiện bảo dưỡng.
• Không để đường ống đè lực lên họng bơm; dùng khớp nối mềm giảm rung.
• Với bơm trục ngang: căn đồng tâm khớp nối giữa bơm và động cơ, đổ bệ bê tông chắc chắn.
• Với bơm trục đứng: bắt chặt chân đế, chừa khoảng trống phía trên đủ để nhấc động cơ khi thay phớt.
• Mồi đầy nước trước khi chạy, tuyệt đối không chạy khô vì phớt cơ khí sẽ hỏng rất nhanh.
• Lắp tủ điện có bảo vệ mất pha, quá tải, chống cạn để kéo dài tuổi thọ động cơ.

Câu hỏi thường gặp

Bơm trục đứng có tốt hơn bơm trục ngang không?

Không có loại nào tốt hơn tuyệt đối. Bơm trục đứng mạnh về cột áp cao và tiết kiệm diện tích; bơm trục ngang mạnh về lưu lượng lớn và dễ bảo dưỡng. Anh nên chọn theo lưu lượng, cột áp và mặt bằng thực tế.

Tăng áp cho nhà cao tầng nên dùng bơm trục đứng hay trục ngang?

Thường dùng bơm trục đứng đa tầng cánh vì cột áp cao, lưu lượng vừa phải và lắp gọn trong phòng kỹ thuật. Có thể chạy 2 – 3 bơm song song kèm biến tần để giữ áp ổn định.

Bơm tuần hoàn chiller nên chọn loại nào?

Lưu lượng lớn, cột áp thấp nên bơm trục ngang EN733 hoặc bơm trục đứng 1 tầng cánh dạng inline đều phù hợp. Nếu phòng máy chật, chọn inline; nếu cần lưu lượng rất lớn, chọn trục ngang.

Có thay bơm trục ngang bằng bơm trục đứng được không?

Được, nếu bơm mới đáp ứng đúng lưu lượng, cột áp tại điểm làm việc và anh sửa lại đường ống cho phù hợp vị trí họng hút – xả. Nên gửi thông số bơm cũ để kỹ thuật đối chiếu trước khi thay.

Liên hệ tư vấn chọn bơm trục đứng, trục ngang

Công ty TNHH Thương Mại MT Minh Anh đang cung cấp đầy đủ bơm trục đứng Showfou – Veratti và bơm trục ngang Veratti CS, cùng dòng Beluno Singapo CX. Anh chỉ cần gửi lưu lượng, chiều cao cần bơm và mặt bằng phòng máy, em sẽ tính cột áp và đề xuất model phù hợp.

Hotline/Zalo: 0983.533.332 – Email: congtyminhanh0906@gmail.com.